Karabük Üniversitesinde (KBÜ) görevli akademisyenler, hareket kabiliyeti kısıtlı hastaların iletişim kurmasını ve çeşitli cihazları doğrudan beyin sinyalleriyle kontrol etmesini sağlayabilecek bir beyin-bilgisayar arayüzü geliştirdi. Geçen yıl başlatılan TÜBİTAK destekli projede, beynin görsel uyarılara verdiği elektriksel tepkiler analiz edilerek kullanıcının tercih ettiği komutun belirlenmesi amaçlandı.
SSVEP SİNYALLERİYLE KOMUTLAR BELİRLENİYOR
KBÜ Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün’ün yürütücülüğünü yaptığı “Yenilikçi ve Uyarlanabilir Durağan Hal Görsel Uyaran Potansiyel Tasarımı ve Uygulaması” adlı projede, beyin-bilgisayar arayüzlerinde kullanılan SSVEP sinyallerine odaklanıldı.
SSVEP, beynin belirli bir frekansta yanıp sönen görsel uyarana karşı oluşturduğu otomatik ve ritmik elektriksel tepki olarak tanımlanıyor. Sistemde kullanıcı belirli bir görsel uyarana odaklandığında, beynin arka bölümünde aynı frekansta oluşan elektriksel aktivite tespit edilerek ilgili komuta dönüştürülüyor.
Aygün, projeyle özellikle ALS hastalarının ve çizgili kaslarını kullanmakta güçlük çeken kişilerin bilgisayar ve bilgisayarlı sistemleri doğrudan beyin sinyalleriyle kontrol edebilmesini amaçladıklarını belirtti.
HARFLERİ BEYİN SİNYALİYLE SEÇEBİLECEK
Sistemin kullanımını örnekleyen Aygün, ekrandaki farklı harflerin farklı frekanslarda yanıp sönmesi durumunda kullanıcının seçtiği harfe odaklanmasıyla ilgili sinyalin beyinde oluştuğunu ve sistem tarafından tespit edilerek yazıya dönüştürülebildiğini anlattı.
Aygün, “Kişi doğrudan beyin sinyaliyle tekerlekli sandalyesini kontrol edebilir, istediği şeyi harf harf veya kelime kelime bilgisayar ekranında yazdırabilir veya asistan ihtiyacı olmadan su, ilaç isteyebilir. Bunun gibi asistan ihtiyacı olmadan taleplerini yerine getirebilir” dedi.
Sistemde her harfin farklı bir frekansta yanıp sönebildiğini ifade eden Aygün, kullanıcının örneğin belirli bir harfe odaklanması halinde beynin arka lobunda ortaya çıkan aynı frekanstaki sinyalin algılanarak seçimin bilgisayar ekranına aktarılabildiğini söyledi.
50 DOLARA TAŞINABİLİR SİSTEM
Projenin maliyet ve taşınabilirlik açısından da avantaj sunduğunu belirten Aygün, benzer bir donanımın 200-300 dolara mal olabileceğini, geliştirdikleri sistemi ise yaklaşık 50 dolara gerçekleştirdiklerini kaydetti.
Sistemin farklı ihtiyaçlara göre uyarlanabileceğini aktaran Aygün, “Her bir sütunu farklı komuta yönlendirdiğiniz, ihtiyaca göre biçimlendirdiğiniz arayüzlerde ‘İlacımı istiyorum’, ‘hastaneye gitmek istiyorum’, ‘su içmek istiyorum’ gibi komutlara yönlendirdiğinizde de kişinin komutunu direkt bilgisayara aktarabilirsiniz. Bu şekilde uyarlanabilir bir tasarım elde ettik” ifadelerini kullandı.
10 GÖNÜLLÜ ÜZERİNDE TEST EDİLDİ
Projede geliştirilen sistemin 10 gönüllü üzerinde denendiğini belirten Aygün, gönüllülerden alınan beyin sinyallerinin kayıt altına alınarak analiz edildiğini söyledi.
Aygün, elde edilen verilerin raporlandığını ve çalışmanın bilimsel literatüre kazandırılması amacıyla alanındaki dergilerin en üst yüzde 25’lik diliminde yer alan Q1 kategorisindeki bir akademik dergiye gönderildiğini ifade etti.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
kaydırmaya devam ederek gündemden son dakika ve magazin haberlerine havadiskolik.com üzerinden anında erişebilirsiniz.
kaynak
News
