Christopher Nolan’ın ‘The Odyssey’ filmi Homeros tartışmasını alevlendirdi: Dev ozan İzmirli mi?

Christopher Nolan’ın vizyona girdiği ilk hafta sonunda 264,1 milyon dolarlık küresel hasılata ulaşan dev yapımı The Odyssey, sinema dünyasında fırtınalar estirirken binlerce yıllık tarihsel bir tartışmayı da yeniden alevlendirdi. Yaklaşık 3 bin yıl önce kaleme aldığı destanlarla “kimlik”, “sadakat” ve “seçim” gibi temel felsefi meselelerin kapısını aralayan büyük ozan Homeros’un kim olduğu ve nerede yaşadığı sorusu, filmin başarısıyla birlikte dünya gündemine oturdu.

Tarihsel kaynaklarda Homeros’un geçmişte Smyrna olarak adlandırılan İzmir’de yaşadığı görüşü ağırlık kazanırken, bu teoriyi somutlaştıran en önemli arkeolojik bulgu yine İzmir topraklarından çıkarıldı.

KLAROS’TA BULUNAN EŞSİZ BÜTÜNSEL HEYKEL

İzmir’in Menderes ilçesinde yer alan ve antik dünyanın üç önemli Apollon kehanet merkezinden biri kabul edilen Klaros Antik Alanı’ndaki kazılarda, M.Ö. 2. yüzyıla tarihlenen anıtsal bir Homeros heykeli gün yüzüne çıkarılmıştı. İzmir Kültür Sanat Fabrikası’nda Troya Savaşı temalı bölümde özel olarak sergilenen bu eser, Homeros’un bilinen diğer büst ve baş betimlemelerinden tamamen farklı olarak “bütünsel bir portre heykel” olma özelliği taşıyor.

Heykelin stilistik yapısı, Apollon Klarios Tapınağı’nda yer alan Apollon, Artemis ve Leto kült heykelleriyle büyük benzerlik gösteriyor. Uzmanlar, bu detay doğrultusunda eserlerin aynı heykeltıraşlık atölyesinden çıkmış olabileceğini değerlendiriyor.

“BÜYÜK OZANIN İONİA İLE BAĞINI KANITLIYOR”

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleriyle ve Saya Holding ana sponsorluğunda sürdürülen Klaros Antik Alanı Kazısı’nın Başkanı Doç. Dr. Onur Zunal, eserin taşıdığı kritik önemi şu sözlerle ifade etti:

“Klaros’ta geçmiş dönemki kazılarda bulunan eseri, Homeros’un diğer merkezlerde bilinen portrelerinden ayıran en önemli özellik, bütünsel bir portre heykel olmasıdır. Stilistik açıdan Apollon Klarios Tapınağı’nda bulunan heykellerle benzerlik taşıması, aynı atölyede yapılmış olabileceğini düşündürüyor. Klaros’taki Homeros heykeli, büyük ozanın İzmir ve İonia dünyasıyla bağını ortaya koyan en önemli bulgular arasında yer alıyor.”

Doç. Dr. Zunal ayrıca, Klaros Antik Kent alanını ziyaret eden tarihseverlerin, alandaki arkeoparkta Homeros heykelinin birebir ölçülerdeki mulajını da yerinde inceleyebileceklerini belirtti.