Aetius Sarnıcı için ‘geri dönülmez tahribat’ uyarısı: Arkeolojik alan tehlikede

Çukurbostan Sarnıcı’nın üzerinde bulunan Vefa Stadyumu’nun yıkım çalışmaları devam ediyor. Bizans döneminden kalma, Aetios Sarnıcı ya da Çukurbostan olarak bilinen tarihi bir sarnıcın üzerinde bulunan eski adıyla Karagümrük Stadı bugün ise Vefa Stadı olarak anılan yer Yeni Stad Projesi ile tepkilere neden oldu “Karagümrük Stadı’nda neler oluyor?” diye soran mimar Serkan Akın ve Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı mimar Serhat Şahin stadın bulunduğu yerde olan tarihi kültürel varlığın yok olma tehlikesinden dolayı tepkili…

AETİUS SARNICI…

Şahin, İstanbul tarihi yarımadanın ortasında 5. yüzyıla ait çok önemli bir kültür varlığımız olan Aetius Sarnıcı’nda Fatih Belediyesi tarafından yeniden yapılacak Karagümrük Stadı’na ait alanda ilgili İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararları kapsamında onayladığı proje ve ucu açık ilgili müze ifadesinde büyük sorun olduğunu vurguluyor, Şahin,”Türk İslam Eserleri Müzesi’ne devredilen ve müze tarafından arkeolojik alanın ortasında ufak bir alanda göstermelik araştırma sondaj ve kazı çalışmaları sonucunda hiçbir veriye ulaşamadık raporu vererek; stat ve iki kat altına yapılacak otopark için alan tamamen inşaat şantiyesine çevrildi. Bölge ağır iş makinelerine terk edildi. Adeta 1500 yıllık süpriz arkeolojik verileri barındıran bölge hallaç pamuğu gibi alt üst edildi. Buna tüm İstanbul sevenlerin tepki göstermesi gerekmektedir” diyor.

YETKİLİLER SESSİZ…

İlgili kurumların tepki vermemesinin düşündürücü olduğunu söyleyen Şahin, “En başta bu tepkiyi vermesi ve denetim mekanizmalarını çalıştırması gereken ilgili Şehir Plancıları ve Mimarlar Odası gibi meslek odalarının bu örnekler gibi vahim durumlar karşısında çok pasif kalmaları da ülkemiz adına çok düşündürücüdür elbette. Ayrıca ilgili koruma kurulu kararının altında İBB adına yetkili olan uzman kurul üyesinin attığı imza için de İBB yetkililerimiz bir açıklama yapacaklardır diye düşünüyorum. Bunun yanında keza İstanbul Alan Yönetim Başkanlığı yetkililerin bu ve bunun gibi vahim durumlar karşısındaki pasifize halleri de çok düşündürücüdür” diyor ve ekliyor, “Bu vesileyle, Roma mimarisinin bu ölçekteki günümüze kadar ulaşan en önemli üç sarnıcından biri olan Aetius Sarnıcı’nın tüm beden duvarlarına betonarme kuşaklama yapılacak. Arkeolojik değeri olan parsellerde bilimsel kazılar yapılmadan ağır iş makineleriyle inşaat şantiyesine çevrilen alanda dönülemez bir tahribatın oluşmasına sebep olan yönetim anlayışlarının tarihi yarımadaya artık ne kadar zarar verdiklerinin farkına varmaları gerekmektedir.”

Tarihi yarımadada kültürel varlıklarımızı korumalıyız, diyen Şahin, “İstanbul gibi bir mega kentte insanların ihtiyaçlarını, yaşamsal taleplerini karşılamak hükümet ve yerel yönetimlerin görevidir elbette. Ama bu görev realiteye dönüştürülürken aynı zamanda tarihi yarımada için de korumacılık bağlamında bilimsel temelli planlı bir yönetim anlayışının dinamikleri de devreye sokulmalıdır. Ama görüyoruz ki yeni stadyum yapılmadan önce alanın tümünde kurtarma kazısı prosedürlerinin düşünülmemesi, ilgili yetkililerin bu konudaki korumacılık yaklaşım ve anlayışları tarihi yarımadanın kültürel sürdürülebilirliği ve geleceği hakkında da bizleri ciddi anlamda düşündürmektedir” diyor. Korumacılık etiği kapsamında uluslararası ilkelere imza atarak yükümlülüklerini yerine getirme sözü veren ülkemizin bu imzasının arkasında da mutlaka durması gerektiğini vurgulayan Şahin, “Bu sorumlulukların ülkemizdeki önemli temsilcilerinden ICOMOS Türkiye Milli Komitesi Yönetim Kurulu’nun bu konudaki uzman akademisyen üyelerinin de sorumluluklarını yerine getirmeleri ve kararlılıkla gerekli uyarıları yapmaları gerekmektedir. Bu bağlamda; yer üstünde ve yer altında evrensel değerlere sahip çok katmanlı medeniyetleri içinde barındıran eşsiz kültür varlıkları envanterine sahip ülkemiz, İstanbul’umuz ve gözbebeği tarihi yarımadamız bunu sonuna hak etmektedir” diyor.

‘ŞEFFAFLIK YOK’

Mimar Serkan Akın, tarihi sarnıcın üzerine inşaatı devam eden ve proje kapsamında 2 kat kapalı otopark yapılacağı söylenen alanda hafriyat işlerinin devam ettiğini ve burada bir şaibenin olduğunun altını çiziyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: “1987 yılında toplu olarak ilk tescili yapılan 2567 Ada 35 parsel daha sonra 2020 yılında 74 parsel de eklenerek Korunması gerekli 1. Grup tescilli parsel haline getiriliyor. Ancak ne hikmetse 2025 yılı mart ayında bu sefer 2567 Ada 35 ve 74 parsele 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, parseller ile 2555 Ada 1 ve 2 parsel eklenerek ‘Karagümrük Vefa Stadı mimari projesi’ düzeltmelerle onaylanıyor.”

Koruma ve restorasyonda bütüncül yaklaşım önemli olduğu halde yapının oturduğu parsellerin niçin birleştirilmediğini vurgulayan Akın,” “35 ve 74 parseller 1. grup tescilli kültür varlığı iken koca stat projesi nasıl onaylanmış? Yapı bir bütün olduğu halde sadece duvarları koruyan bir koruma yaklaşımına nasıl varılmış? Stat fonksiyonu bu bölge için yoğun ve ezici bir işlev değil mi? 2020 kararı ile 2025 kararı arasında niçin bir kopukluk var? Zemin altı uygulamalarının ilgili müze denetimi niçin açıklayıcı bir şekilde yazılmamış? Toplumun ve ilgililerin dikkatine. Bu kadar sıkıntılı bir iş nasıl olur da göstere göstere yürür anlamak mümkün değil” diyor.