Umman’ın Hürmüz Boğazı planı çöktü: İran’dan ortak yönetime veto

İran, Umman’ın Hürmüz Boğazı’ndaki krizin çözümü için sunduğu ortak yönetim teklifini reddetti.

Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Umman’ın önerdiği bölgesel yönetim modelinin başarı şansı bulunmadığını söyledi. Yetkili, ABD ve Suudi Arabistan’ın stratejik boğaza ilişkin “gerçekçi olmayan planlarını” kabul ettirmek için Umman’a baskı yaptığını öne sürdü.

İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı’ndaki giriş güzergâhının tamamının ve çıkış güzergâhının bir bölümünün İran’ın kontrolünde olması gerektiğini belirtti. Umman ile yüzde 50-50 ortak kontrol modelinin İran’ın çıkarlarına hizmet etmeyeceğini savunan yetkili, buna karşın Umman’ın Tahran açısından değerli bir komşu olduğunu ifade etti.

Umman, Hürmüz Boğazı’ndaki anlaşmazlığı sona erdirmek amacıyla Körfez ülkelerinin desteklediği yeni bir plan hazırlamıştı.

Körfez kaynakları ile Batılı bir diplomatın aktardığına göre plan, boğazın İran’ın tek başına kontrolünde olmamasını ve bölgeden geçen gemilerden gönüllü katkı payı alınmasını öngörüyordu.

Teklifin, Malakka Boğazı’nda Endonezya, Malezya ve Singapur tarafından uygulanan modele benzer şekilde yürütülmesi planlanıyordu. Bu sistemde gemilerden seyir güvenliği, çevrenin korunması ve arama kurtarma faaliyetlerinin finansmanı için gönüllü ödeme talep ediliyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, çarşamba günü Hürmüz Boğazı’nda üç petrol tankerine müdahale edildiğini açıkladı.

Açıklamada, tankerlerin “güvensiz ve yasa dışı bir güzergâh” kullandığı ve yapılan uyarılara uymadığı ileri sürüldü. Gemilerin vurularak durdurulduğu belirtildi.

Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, stratejik su yolu üzerindeki kontrolün sürdüğünü savunarak ABD’nin bölgedeki askeri müdahalelerinin karşılıksız kalmayacağı uyarısında bulundu.

Reuters, Devrim Muhafızları’nın tankerlerle ilgili açıklamasını bağımsız kaynaklardan doğrulayamadığını bildirdi.

PETROL FİYATLARI YENİDEN YÜKSELDİ

Bölgede saldırıların yoğunlaşmasının ardından petrol fiyatları çarşamba günü varil başına 3 doların üzerinde yükseldi.

ABD ve Suudi Arabistan, Suudi petrol tesislerine yönelik insansız hava aracı saldırılarından sorumlu tuttukları İran destekli gruplara karşı Irak’ın doğusunda hava saldırıları düzenledi.

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, ülkenin Doğu Bölgesi’ndeki petrol tesislerini hedef alan bazı insansız hava araçlarının hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini açıkladı. Saldırıların Irak topraklarından İran destekli milisler tarafından gerçekleştirildiği öne sürüldü.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ile Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı da İran’ın insansız hava aracı saldırılarını yönettiğini iddia ettikleri Irak’taki bazı noktaların vurulduğunu duyurdu.

IRAK’TAKİ SALDIRILARDA CAN KAYBI İDDİASI

Irak’taki Haşdi Şabi güçleri, ülkenin farklı bölgelerindeki bazı merkezlerinin ABD ve Suudi Arabistan güçleri tarafından hedef alındığını açıkladı.

İlk belirlemelere göre saldırılarda ölen ve yaralananların bulunduğu, bazı bina ve tesislerde hasar meydana geldiği bildirildi.

İranlı bir savunma yetkilisi ise Suudi Arabistan’a başka ülkelerden fırlatılan mühimmatlarla İran arasında bağlantı bulunduğu iddiasını reddetti. Yetkili, bölgedeki ABD hedeflerine yönelik saldırılardan İran’ın sorumlu tutulmasını “büyük bir hesap hatası” olarak nitelendirdi.

FÜZE VE İHA SALDIRILARI KARŞILIKLI SÜRÜYOR

ABD ordusu, İran’ın bölgedeki ABD askerlerine yönelik sürpriz bir saldırısının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı.

İran Devrim Muhafızları ise Ürdün’deki ABD askeri tesislerine çok sayıda balistik füze fırlatıldığını duyurdu. Ürdün ordusu, ülkeyi hedef alan beş İran füzesinin hava savunma sistemlerince düşürüldüğünü bildirdi.

Son günlerde yeniden başlayan karşılıklı saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump’ın iki hafta süren bombardıman operasyonunu durdurmasının ardından yaşanan kısa süreli çatışmasızlık dönemini sona erdirdi.

HÜRMÜZ BOĞAZI AYLARDIR KRİZİN MERKEZİNDE

Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a düzenlediği saldırıların ardından büyük ölçüde kapanmıştı.

ABD ile İran arasında geçen ay sağlanan anlaşmayla boğaz kısmen yeniden açılmış, İran’ın nükleer programı başta olmak üzere daha kapsamlı konuların ilerleyen görüşmelerde ele alınması kararlaştırılmıştı.

Ancak İran’ın temmuz ayı başında tanımadığını belirttiği bir deniz güzergâhını kullanan gemilere ateş açmasının ardından anlaşma çökmüştü.