Robert Fico’dan NATO’nun 5. maddesi çıkışı: Slovakya’yı savaşın dışında tutacağım

Slovakya Başbakanı Robert Fico, Ukrayna’daki savaşın daha geniş bir çatışmaya dönüşebileceği uyarısında bulunarak, ülkesinin herhangi bir askeri çatışmanın parçası olmasını istemediğini açıkladı.

Prešov kentindeki bir üniversite hastanesinde tıp öğrencileriyle bir araya gelen Fico, “Savaştan korkuyorum” diyerek Avrupa’daki mevcut güvenlik ortamından endişe duyduğunu söyledi.

Ukrayna’daki savaşın “kontrolden çıktığını” savunan Fico, Slovakya’dan binlerce askerin başka bir ülkeye gönderilmesinin gündeme gelebileceğini öne sürdü.

Fico, konuşmasında NATO’nun 5. maddesine de değindi.

Slovakya’nın NATO üyeliğine ve ittifak kapsamındaki yükümlülüklerine önem verdiklerini belirten Fico, buna karşın ülkesini bir savaşa sokmamak için elinden geleni yapacağını söyledi.

Fico, “Slovakya’nın herhangi bir 5. madde nedeniyle askeri bir çatışmanın parçası olmasını istemiyorum” ifadelerini kullandı.

NATO’nun 5. maddesi, bir üye ülkeye yönelik silahlı saldırının tüm üyelere yapılmış sayılmasını öngörüyor. Ancak maddenin uygulanması, her üye devletin doğrudan savaş birlikleri göndermek zorunda olduğu anlamına gelmiyor.

NATO’ya göre ülkeler, saldırıya uğrayan müttefike gerekli gördükleri şekilde yardım sağlıyor; bu yardım askeri güç kullanımını içerebileceği gibi farklı biçimlerde de gerçekleştirilebiliyor.

ÇEKYA CUMHURBAŞKANI PAVEL’DEN TEPKİ

Fico’nun sözleri Slovakya muhalefetinin yanı sıra Çekya Cumhurbaşkanı ve NATO Askeri Komitesinin eski başkanı Petr Pavel’in de tepkisini çekti.

Pavel, NATO üyeliğinin yalnızca güvenlik garantilerinden yararlanmak anlamına gelmediğini belirterek, bir müttefik saldırıya uğradığında destek vermeye yanaşmayan ülkelerin ittifak içindeki dayanışma ilkesini sorgulattığını söyledi.

Fico ise Pavel’in sözlerine, eski bir NATO generali olarak “savaşmak istemesini anlayabildiğini”, ancak kendisinin barışı tercih ettiğini söyleyerek karşılık verdi.

Fico’ya yönelik eleştiriler Slovakya içinde de sürdü. Eski Slovakya Dışişleri Bakanı ve GLOBSEC uzmanı Miroslav Wlachovský, Fico’nun olası bir çatışmadan duyduğu korkuyu dile getirmek yerine ülkenin böyle bir senaryoya nasıl hazırlandığını açıklaması gerektiğini savundu.

Wlachovský, Fico’nun açıklamalarının Slovakya’nın NATO müttefikleri arasındaki konumuna zarar verdiğini öne sürdü.

NATO’NUN 5. MADDESİ NE ANLAMA GELİYOR?

NATO’nun kuruluş antlaşmasının 5. maddesi, ittifakın kolektif savunma mekanizmasının temelini oluşturuyor.

Maddeye göre bir NATO ülkesine yönelik silahlı saldırı, tüm üyelere yapılmış kabul ediliyor. Bunun ardından her üye, saldırıya uğrayan ülkeye “gerekli gördüğü” biçimde yardım etmekle yükümlü oluyor.

Bu nedenle 5. madde, tüm NATO ülkelerinin otomatik olarak asker göndermesini veya savaşa doğrudan katılmasını zorunlu kılmıyor.

NATO’nun 5. maddesi bugüne kadar yalnızca bir kez, 11 Eylül 2001’de ABD’ye düzenlenen saldırıların ardından devreye sokuldu.

SLOVAKYA’DA NATO GÜCÜ BULUNUYOR

Fico’nun açıklamaları, Slovakya’nın halihazırda NATO’nun kolektif savunma sisteminden yararlandığı bir dönemde geldi.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından NATO, Slovakya dahil ittifakın doğu kanadındaki ülkelerde çok uluslu birlikler konuşlandırdı. Bu birliklerin temel amacı, olası bir saldırıya karşı caydırıcılığı güçlendirmek.

NATO liderleri Temmuz 2026’da Ankara’da düzenlenen zirvede de 5. madde kapsamındaki kolektif savunma taahhüdünü yeniden teyit etti.

Fico, daha önce de Ukrayna’ya askeri yardım ve Rusya’ya yönelik yaptırımlar konusunda Avrupa Birliği ve NATO politikalarına eleştiriler yöneltmişti.

Slovakya Başbakanı, ülkesinin Ukrayna’daki savaşın daha fazla tırmanmasını önlemesi gerektiğini savunurken, muhalefet ise bu söylemin Slovakya’nın Batılı müttefikleriyle ilişkilerini zayıflattığını öne sürüyor.