Orta Asya ve Kafkasya’da yeni iş birliği: Çolpon-Ata Deklarasyonu kabul edildi

Kırgızistan’ın Çolpon-Ata kentinde 31 Temmuz’da Orta Asya devletleri ile Azerbaycan Cumhuriyeti devlet başkanlarının Gayriresmî İstişare Toplantısı gerçekleştirildi.

Toplantıya Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı.

Zirvede bölgesel iş birliğinin geliştirilmesi, ulaştırma ve lojistik bağlantıları, enerji güvenliği, iklim değişikliği ve turizm başlıkları ele alındı.

DEMİR YOLU GÜNDEMDE

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, son yıllarda Orta Asya’daki bölgesel iş birliğinin yeni bir seviyeye ulaştığını belirterek, devlet sınırlarına ilişkin sağlanan anlaşmaların karşılıklı güvenin güçlenmesine katkı sunduğunu ifade etti.

Caparov, bölgenin ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesine özel önem verdiklerini belirterek Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu projesinin stratejik önemine dikkat çekti. Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan’ın dahil olduğu Kambarata HES-1 projesi de bölgenin enerji güvenliği açısından öne çıkan projeler arasında gösterildi.

ORTAK TURİST VİZESİ ÖNERİSİ

Toplantının dikkat çeken başlıklarından biri de Orta Asya ülkeleri arasında turizm alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi oldu. Caparov, Orta Asya ülkelerini ziyaret edecek yabancı yurttaşlar için ortak turist vizesi uygulanmasına yönelik Kırgızistan’ın girişimini gündeme getirdi. Liderler ayrıca iklim değişikliğine uyum, bölgesel enerji güvenliği ve ulaştırma-lojistik hatlarının geliştirilmesine ilişkin görüşlerini paylaştı.

ÇOLPON-ATA DEKLARASYONU İMZALANDI

Zirvenin sonunda liderler Çolpon-Ata Deklarasyonu’nu imzaladı. Deklarasyonun Orta Asya ülkeleri ile Azerbaycan arasındaki yüksek güven düzeyini, iyi komşuluk ilişkilerini, barış ve sürdürülebilir kalkınmaya bağlılığı ve bölgesel iş birliğini daha da genişletme iradesini ortaya koyduğu belirtildi.

Kırgızistan ayrıca 2027-2028 dönemi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine adaylığına verilen destek nedeniyle bölge ülkelerine teşekkür etti.

İLİŞKİLER MÜTTEFİKLİK SEVİYESİNE TAŞINDI

Zirveden bir gün önce Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev de Çolpon-Ata’ya devlet ziyareti gerçekleştirdi.

Ziyarette Kırgızistan ile Özbekistan arasında Müttefiklik İlişkileri Anlaşması imzalandı. Caparov, anlaşmayı iki ülke arasındaki güven düzeyini güvence altına alan ve ilişkilere yeni bir siyasi ve hukuki zemin kazandıran tarihi bir adım olarak değerlendirdi.

Mirziyoyev ise 30 Temmuz 2026’yı iki ülke ilişkileri açısından “tarihi bir gün” olarak nitelendirdi. İki lider, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu ve Kambarata HES-1 projelerinin stratejik önemini vurgularken Mirziyoyev, demir yolu projesini “yüzyılın projesi” olarak nitelendirdi.

EKONOMİK İŞ BİRLİĞİ GENİŞLİYOR

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de 31 Temmuz’da Kırgızistan’a devlet ziyareti gerçekleştirdi. Görüşmelerde siyasi ilişkilerin yanı sıra ekonomi, yatırım, ulaştırma, enerji, sanayi ve insani iş birliği ele alındı.

Kırgızistan-Azerbaycan Kalkınma Fonu’nun sermayesinin 200 milyon dolara çıkarılması konusunda varılan mutabakat ziyaretin öne çıkan ekonomik başlıklarından biri oldu. İki ülke ayrıca ulaştırma projelerinin uyumlaştırılması ve yeni yatırım projelerinin hayata geçirilmesi konusunda mutabakata vardı. Isık-Göl kıyısındaki ilk beş yıldızlı “Bakü” otel kompleksinin açılışı da ekonomik ortaklığın somut projelerinden biri olarak gösterildi.