Önleyici saldırı nedir? Önleyici saldırı ne anlama geliyor?

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, İran’a karşı “önleyici saldırı” başlattıklarını duyurdu. Katz, “İsrail, kendisine yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için İran’a karşı önleyici bir saldırı başlattı.” dedi.

İsrail ordusu ise İran’a saldırıların başlatıldığına işaret eden ülkeye füze fırlatılması olasılığına karşı halkı sığınaklara yönlendiren uyarı yayımladı.

ÖNLEYİCİ SALDIRI NEDİR?

Önleyici saldırı, bir ülkenin başka bir ülkeden gelen tehdide karşılık olarak gerçekleştirdiği askeri eylemdir; amacı, tehdit eden ülkenin tehdidini gerçekleştirmesini engellemektir.

ÖNLEYİCİ SALDIRI MEŞRU MÜDAFAA SAYILIR MI?

Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. Maddesi meşru müdafaa hakkını tanır. Ancak geleneksel yorum, saldırının “gerçekleşmiş” olmasını gerektirir. “Caroline Testi” olarak bilinen hukuki kritere göre; saldırı ihtiyacı “anlık, ezici, başka çare bırakmayan ve tartışmaya vakit tanımayan” bir durumda ise önleyici saldırı meşru müdafaa sınırları içinde kabul edilebilir.

TARİHTEKİ EN BİLİNEN ÖNLEYİCİ SALDIRI ÖRNEĞİ HANGİSİDİR?

1967 yılındaki Altı Gün Savaşı, askeri literatürde en net örneklerden biri kabul edilir. İsrail, komşu Arap ülkelerinin saldırı hazırlığında olduğunu öne sürerek ani bir hava harekatı başlatmış ve bu hamle stratejik bir önleyici saldırı olarak kayıtlara geçmiştir.

ETİK TARTIŞMALARI

Niyet Okuma Riski: Bir devletin “saldırı hazırlığında” olduğunu iddia etmek, istihbarat verilerine dayanır. Ancak istihbarat her zaman yanıltıcı olabilir. Yanlış bir niyet okuma, haksız bir savaşa yol açar.

Caydırıcılık mı, Provokasyon mu?: Etikçiler, önleyici saldırı doktrininin dünyayı daha güvenli hale getirmediğini, aksine devletler arasında bir “güvenlik dilemması” yaratarak herkesi silahlanmaya ve ilk vuran olmaya ittiğini savunur.

Egemenlik Hakları: Bir devletin sınırları içinde askeri hareketlilik yapması egemenlik hakkıdır. Bu hareketliliği “saldırı hazırlığı” olarak niteleyip saldırmak, uluslararası sistemin temel taşı olan devlet egemenliğini zedeler mi?