Kimlik siyaseti zayıflıyor, ekonomi öne çıkıyor

İstanbul Politik Araştırmalar Enstitüsü (IstanPol) geçtiğimiz dönemde Türkiye’de seçmen davranışının nasıl değiştiğini gösteren kapsamlı bir rapor yayımladı. Raporda, 2018–2024 yılları arasında yapılan iki genel ve iki yerel seçime ilişkin veriler analiz edilerek sosyoekonomik yapının siyasal tercihleri belirleyen temel bir etmen haline geldiği vurgulandı.

Araştırmada, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) açık veri portalından elde edilen oy oranları, ilçelerin sosyoekonomik statüsüyle ilişkilendirilerek incelendi. Raporda, 2023 genel ve 2024 yerel seçimleriyle birlikte “siyasal hizalanmada” yeni bir dönem başladığı kaydedildi. Bulgulara göre CHP, özellikle büyük şehirlerin gelişmiş ilçelerinde önemli bir destek topladı. 2024 seçimlerinde yüksek sosyoekonomik kademelerde CHP, oy oranını belirgin şekilde artırırken Cumhur İttifakı düşük sosyoekonomik düzeylerde kitlesel destek bulmaya devam etti.

ORTA KESİMLERE YAYILIM

Raporu hazırlayan siyaset bilimcilerden Edgar Şar, bulguları Cumhuriyet’e değerlendirdi. Şar, Türkiye’de 2010’lu yıllarda iktidarın gücünü pekiştiren kimlik emelli kutuplaşmanın etkisini sürdürdüğünü ancak son dönemde sosyoekonomik değişimin seçmen davranışında daha belirleyici hale geldiğini söyledi. Şar’a göre 2023–2024 döneminde ise tablo daha da belirginleşiyor. Şar, pandemi, derinleşen ekonomik kriz ve artan yoksulluğun bu “derinden işleyen” sosyoekonomik dönüşümü görünür kıldığını belirtti.

“Normalde altı-yedi yılda bu ölçekte değişimler görmeyiz” diyen Şar’a göre, krizler var olan eğilimleri hızlandırdı. Şar’a göre bu dönemde CHP, yalnızca sosyoekonomik düzeyi yüksek ilçelerdeki gücünü korumakla kalmadı, orta kesimlere doğru da yayılmaya başladı. Altı kademeye ayrılan gelişmişlik sınıflandırmasında, özellikle üst ve orta-üst gruplarda CHP’nin oy oranlarını “mutlak hale getirdiği” görüldü. Cumhur İttifakı’nın bu kesimlerde güç kaybettiğini belirten Şar, muhalefetin daha geniş bir toplumsal tabana yayıldığını vurguladı.