Kanada’da ayrılık tartışması: Petrol zengini Alberta sandığa gidiyor

Kanada’nın enerji üretiminde öne çıkan eyaletlerinden Alberta’da bağımsızlık tartışmaları yeniden gündeme geldi. Alberta Başbakanı Danielle Smith, eyalette 19 Ekim’de bir oylama yapılacağını açıkladı.

Smith, oylamada Albertalılara eyaletin Kanada’da kalmasını isteyip istemediklerinin sorulacağını belirtti. Ancak söz konusu oylamanın bağlayıcı bir bağımsızlık referandumu olmayacağını vurguladı.

Danielle Smith, Alberta’nın Kanada’da kalmasından yana olduğunu söyledi. Buna karşın Smith, halkın eyaletin geleceğine ilişkin görüşünü sandıkta ortaya koyabilmesi gerektiğini ifade etti.

Oylama kararı, bağımsızlık yanlısı Stay Free Alberta adlı grubun yaklaşık 302 bin imza toplamasının ardından geldi. Yurttaş girişimiyle referandum süreci başlatmak için gereken imza sayısı 177 bin 732 olarak belirlenmişti. Bu sayı, bir önceki eyalet seçiminde kullanılan oyların yüzde 10’una denk geliyor.

PETROL VE ENERJİ POLİTİKALARI GERİLİMİ BÜYÜTTÜ

Alberta, Kanada’nın en önemli petrol ve doğal gaz üretim merkezlerinden biri olarak biliniyor. Eyalet yönetimi ile federal hükümet arasında uzun süredir çevre düzenlemeleri, vergilendirme, enerji politikaları ve petrolün dış pazarlara ulaştırılması konularında görüş ayrılıkları yaşanıyor.

Ayrılıkçı çevreler, Ottawa yönetiminin Alberta’nın kaynak ekonomisini sınırladığını savunuyor. Buna karşın kamuoyu yoklamaları, eyalette tam bağımsızlık fikrinin hâlâ azınlıkta kaldığını gösteriyor.

Bağımsızlık süreci, yalnızca eyalet ve federal hükümet arasındaki siyasi tartışmalarla sınırlı değil. Kanada’daki bazı İlk Ulus grupları, ayrılık girişiminin anlaşma haklarını ihlal edeceğini belirterek süreci mahkemeye taşıdı.

Bu itirazlar, olası bir bağımsızlık referandumu sürecinin hukuki açıdan daha da karmaşık hale gelebileceğine işaret ediyor.

Kanada Başbakanı Mark Carney ise Alberta’nın ülke için “vazgeçilmez” olduğunu belirterek birlik mesajı verdi. Carney, daha güçlü bir Kanada inşa etme sözü verdi.

Federal hükümetin, Alberta’nın uzun süredir dile getirdiği enerji politikaları ve ihracat pazarlarına erişim konularındaki şikâyetleri gidermeye çalıştığı belirtiliyor.

EYALET TEK TARAFLI AYRILAMAZ

Alberta’da ekim ayında yapılacak oylamadan bağımsızlık sürecine destek çıkması halinde bile eyaletin Kanada’dan tek taraflı ayrılması mümkün değil.

Kanada’nın anayasal çerçevesine göre, açık bir referandum sonucunun ardından federal hükümet ve diğer eyaletlerle müzakerelerin yürütülmesi gerekiyor.

Yerli halkların hukuki itirazları da sürecin önündeki en önemli başlıklardan biri olarak görülüyor.