İsrail’de hesaplaşma günü: Kritik seçim başladı… Netanyahu giderse kriz bitecek mi?

İsrail’de seçmenler, Başbakan Binyamin Netanyahu‘nun siyasi geleceğini belirleyecek genel seçim için 27 Ekim Salı günü (bugün) sandık başına gidiyor. Ülke tarihinin en kritik seçimlerinden biri olarak değerlendirilen oylama, 7 Ekim 2023‘te Hamas öncülüğünde gerçekleştirilen saldırılardan bu yana Netanyahu’nun liderliğine yönelik ilk büyük seçim sınavı niteliği taşıyor.

Reuters’a göre seçimler, İsrail’in son üç yılda yaşadığı derin siyasi ve toplumsal sarsıntıların gölgesinde düzenleniyor. Gazze ve Lübnan‘daki savaşlar, İran’la çatışmalar, ülkenin uluslararası alanda giderek yalnızlaşması ve Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyonun tartışmalı politikaları, seçim gündeminin başlıca konularını oluşturuyor.

Buna karşın toplam 19 yıllık başbakanlık geçmişiyle İsrail’in en uzun süre görev yapan lideri olan Netanyahu, güçlü siyasi konumunu koruyor. Milliyetçi siyasetin ülkede giderek güçlenmesi ve parçalı parlamento yapısı, seçim sonuçlarına bağlı olarak Netanyahu’nun yeniden hükümet kurmasına olanak sağlayabilir.

Netanyahu karşıtları açısından seçimlerin en önemli başlıklarından biri, 7 Ekim 2023 saldırıları sırasında yaşanan güvenlik ve istihbarat başarısızlıklarının sorumluluğu. Muhalefet partileri, saldırılarla ilgili ulusal düzeyde bir soruşturma yürütülmesini vaat ediyor.

YARIŞ KİMLER ARASINDA GEÇİYOR?

Kamuoyu araştırmaları, Netanyahu’nun Likud Partisi ve sağcı müttefikleriyle eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot‘un öncülük ettiği muhalefet ittifakı arasında yakın bir yarış yaşandığını gösteriyor.

Güvenlik politikalarında sert tutumuyla tanınan Eisenkot, hem merkez hem de sağ seçmenden destek alıyor. Oy verme işlemi yerel saatle 07.00’de başladı. Sandıklar saat 22.00’de kapanacak.

İsrail Merkez Seçim Komisyonu’nun verilerine göre ülkede yaklaşık 7,3 milyon seçmen oy kullanma hakkına sahip. Bunların yaklaşık 330 bini ilk kez sandığa gidecek.

İsrail Demokrasi Enstitüsü bünyesindeki Viterbi Kamuoyu ve Politika Araştırmaları Merkezi‘nin verilerine göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 13‘ü henüz hangi partiye oy vereceğine karar vermedi.

AŞIRI-SAĞ KADERİ BELİRLEYEBİLİR

Netanyahu’nun yeniden hükümet kurabilmesi için aşırı sağcı liderler Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich‘in desteğine ihtiyaç duyabileceği belirtiliyor. Her iki siyasetçi de Filistinlilere yönelik şiddeti teşvik ettikleri suçlamasıyla bazı Batılı ülkelerin yaptırımlarına hedef oldu.

Ben-Gvir’in liderliğindeki Yahudi Gücü Partisi ise kamuoyu araştırmalarında desteğini artırdı. Ancak ne Netanyahu’nun ne de Eisenkot’un iktidara uzanan kesin bir yolu bulunmuyor.

120 sandalyeli parlamentoda hükümet kurmak için gereken 61 milletvekiline ulaşılamaması durumunda Netanyahu, gelecek yıl yeni seçim yapılana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürebilir.

EISENKOT’UN POLİTİKALARI

Eisenkot, 7 Ekim saldırılarının ardından Netanyahu’nun kurduğu savaş kabinesine katılmış, ancak sekiz ay sonra başbakanın liderliğini eleştirerek görevinden ayrılmıştı.

Eisenkot, kurulacak yeni hükümetin İran’ın askeri nükleer kapasite elde etmesini engellemesi gerektiğini savunuyor.

Muhalefet liderine göre bu hedef, gerektiğinde askeri güç kullanılarak veya ABD destekli diplomatik bir düzenlemeyle gerçekleştirilebilir.

Netanyahu’ya karşı çıkmasına rağmen Eisenkot, İsrail’deki Yahudi partilerinin büyük bölümü gibi, Filistinlilerle onlarca yıl sürdürülen barış görüşmelerinin temelini oluşturan iki devletli çözümü desteklemiyor.

Bununla birlikte Eisenkot, işgal altındaki Batı Şeria’da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddetini eleştiriyor.

2023’ten bu yana artan yerleşimci şiddeti, İsrail’in Batılı ülkelerle ilişkilerinde de gerilime yol açtı.

Eisenkot ayrıca Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon ortakları Ben-Gvir ve Smotrich’e karşı çıkıyor.

ARAP SEÇMENİN KATILIMI

İsrail vatandaşı olan Filistinli Arap seçmenlerin sandığa katılım oranı, seçim sonuçlarını ve koalisyon hesaplarını etkileyebilecek önemli faktörlerden biri olarak görülüyor.

Arap seçmenlerin yüksek katılım göstermesi, Eisenkot’un öncülüğündeki muhalefetin parlamento aritmetiğinde avantaj elde etmesine yardımcı olabilir.

Eisenkot, ortak değerlerin bulunmadığını gerekçe göstererek Arap partileriyle koalisyon kurmayacağını açıklamıştı.

Ancak siyasi analistler, Arap partilerinin Netanyahu’nun iktidardan uzaklaştırılması amacıyla Eisenkot liderliğindeki bir azınlık hükümetine dışarıdan destek verebileceği ihtimali üzerinde duruyor.