İngiliz gaziler isyanda: ‘Kimyasal maruziyet var, takip yok’

Sky News’in ulaştığı belgelere göre, Irak’ta 2003’te ölümcül bir toksine maruz kalan İngiliz askerlerine, resmi yönergelerde yer almasına rağmen biyolojik tarama sunulmadı.

Qarmat Ali tesisinde görev yapan gaziler, yıllar içinde kanser, tümör, burun kanaması ve cilt lezyonları gibi ciddi sağlık sorunları yaşadıklarını söylüyor.

Sky News, 2003’te Irak’ın güneyindeki Qarmat Ali su arıtma tesisinde görev yapan 15 gaziyle görüştü. Gazilerin tamamı, maruz kaldıkları risklere rağmen herhangi bir tıbbi tarama veya düzenli sağlık takibi teklif edilmediğini belirtti.

Buna karşın İngiltere Savunma Bakanlığı (MoD), o dönemde personele tıbbi tarama teklif edildiğini savunmayı sürdürüyor.

Tesisin, Irak işgalinin ardından petrol akışını yeniden sağlamak için kritik görüldüğü, ancak sahada parlak turuncu sodyum dikromat bulunduğu ifade ediliyor. Bu maddenin yüksek derecede toksik ve kanserojen olduğu belirtiliyor.

Gaziler, sahada yırtılmış kimyasal torbaların bulunduğunu, tozun havaya karıştığını ve çoğu zaman neye maruz kaldıklarının kendilerine bildirilmediğini anlattı.

“AYLAR SONRA UYARI TABELASI GELDİ”

Gazilerin aktardığına göre, aylar sonra hazmat kıyafetli çalışanların tesis alanına uyarı tabelası astığı görüldü. Tabelada, “Kimyasal tehlike… sodyum dikromat maruziyeti” uyarısı yer aldı.

Gaziler, kimyasalın sadece tesiste kalmadığını, üs bölgesine de taşındığını söylüyor. Bazıları, kıyafetlerinin, teçhizatlarının ve hatta uyku tulumlarının bile “kontamine” olduğunu, bunun diğer personeli de etkilediğini dile getirdi.

Sky News’in elde ettiği, 25 Kasım 2003 tarihli RAF sağlık otoritesi yazışmasında sodyum dikromatın “A sınıfı kanserojen” olduğu, yani kanserle güçlü bağlantısının kanıtlandığı belirtiliyor.

Aynı belgede, uzun süreli maruziyetin burun hasarı, akciğer tahrişi, dermatit ve akciğer ile burun kanseri riskini artırabileceği kaydediliyor.

Belgede ayrıca şu adımlar öneriliyor:

• Maruz kalan personelin tespit edilmesi
• Sağlık kayıtlarına maruziyet notu düşülmesi
• Biyolojik tarama teklif edilmesi

Ancak Sky News’in görüştüğü 15 gazi, bu taramanın kendilerine sunulmadığını ifade ediyor.

“8-9 KANSER AMELİYATI GEÇİRDİM”

53 yaşındaki Pete Lewis, yıllar içinde defalarca ameliyat olduğunu belirterek, “Bu, her yıl savaştığım bir şey. Bitmiyor” dedi.

Gazilerden 13’ü çeşitli sağlık sorunları yaşadığını, 4’ünün kanser, birinin ise beyin tümörü geçirdiğini aktardı.

Haberde, aynı bölgede görev yapan ABD askerleri için ulusal bir inceleme yapıldığı ve “istenmeden kimyasala maruz kalındığı” sonucuna varıldığı hatırlatılıyor. ABD’de gazilere destek sağlandığı belirtilirken, İngiltere’de benzer kapsamda resmi bir soruşturma ya da özel destek programı bulunmadığı ifade ediliyor.

MoD açıklamasında, maruziyetin öğrenilmesinin ardından çevresel inceleme yapıldığı ve ölçümlerin “kılavuz seviyelerin altında” çıktığı savunuldu. Ancak 2004’te bazı askerlere gönderilen bir mektupta, temizliğin öncesinde kontaminasyonun “daha yüksek olmasının muhtemel olduğu” da kabul edildi.

MoD ayrıca, sağlık hizmetlerinin Savunma Sağlık Servisleri üzerinden sağlanabileceğini ve gazilerin “kusur aranmayan” tazminat sistemine başvurabileceğini belirtti.

Gaziler, hem maruziyetin neden yaşandığının hem de tarama süreçlerinin neden işletilmediğinin araştırılmasını istiyor. Bazıları, yıllar geçmesine rağmen “yalnız bırakıldıklarını” ve sağlık riskinin hâlâ sürdüğünü söylüyor.