İhbar tazminatı nedir? İhbar tazminatını kimler alabilir ve nasıl hesaplanır?

İş hayatında sözleşme fesih süreçleri, hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal hakların ve yükümlülüklerin en çok merak edildiği konuların başında gelir. İş Kanunu kapsamında güvence altına alınan ihbar tazminatı, taraflardan birinin iş ilişkisini aniden sonlandırması durumunda doğabilecek mağduriyetleri ve gelir kayıplarını önlemeyi amaçlayan kritik bir yasal haktır. Peki, İhbar tazminatı nedir? İhbar tazminatını kimler alabilir ve nasıl hesaplanır?

İHBAR TAZMİNATI NEDİR?

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini sonlandırmak isteyen tarafın (işçi veya işveren), kanunda belirtilen bildirim sürelerine uymaması durumunda karşı tarafa ödemekle yükümlü olduğu parasal tazminattır.

• İşveren yönünden: İşçiye yeni iş bulması için gerekli süreyi tanımadan işten çıkarması durumunda ödenir.
• İşçi yönünden: İşçinin işverene zaman tanımadan istifa edip işi aniden bırakması durumunda işverene ödemek zorunda kalabileceği bir tazminattır.

İHBAR TAZMİNATINI KİMLER ALABİLİR, KİMLER ÖDER?

İhbar tazminatında belirleyici unsur, iş sözleşmesinin kimin tarafından ve ne şekilde feshedildiğidir:

• İşveren Tarafından Çıkarılanlar: Haklı bir sebep (İş Kanunu Madde 25/II ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık vb.) olmaksızın işten çıkarılan ve ihbar süresi tanınmayan çalışanlar bu tazminatı alır.
• İstifa Eden Çalışanlar: Kendi isteğiyle istifa eden işçi, işverenden ihbar tazminatı talep edemez.
• İhbar Süresine Uymayan İşçi: İstifa eden bir çalışan, kanuni bildirim süresini beklemeden derhal işten ayrılırsa işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
• Deneme Süresi ve Belirli Süreli Sözleşmeler: Deneme süresi içindeki fesihlerde ve süresi belirli iş sözleşmelerinin kendiliğinden sona ermesinde ihbar tazminatı doğmaz.

İHBAR TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?

İhbar tazminatı hesaplanırken çalışanın sadece çıplak maaşı değil; yol, yemek, ikramiye ve düzenli prim gibi haklarının dahil edildiği giydirilmiş brüt ücret esas alınır.

İHBAR SÜRESİNDE GÜNDE KAÇ SAAT İŞ ARAMA İZNİ VERİLİR?

İhbar süresi çalıştırılarak işten çıkarılan işçiye, mesai saatleri içerisinde günde en az 2 saat ücretli yeni iş arama izni verilmesi yasal bir zorunluluktur. Çalışan isterse bu izinleri işverene bildirerek toplu halde de kullanabilir. İşverenin iş arama iznini vermemesi veya eksik vermesi durumunda, o sürelere ait ücret %100 zamlı olarak işçiye ödenir.