Hubble Uzay Teleskobu yakında Dünya’ya düşebilir

Hubble Uzay Teleskobu (HST) son 30 yılda, gezegenimizin ötesine bakmamızı sağlayan en güvenilir bilimsel araçlardan biri oldu.

1990’da fırlatılan Hubble, galaksilerin merkezinde süper kütleli kara deliklerin varlığını doğrulamaktan, Plüton’un uyduları Nix ve Hydra’yı keşfetmeye kadar birçok önemli bulguya imza attı.

35 yılda alçak Dünya yörüngesinde yaklaşık saatte 28 bin kilometre hızla dolaşan teleskop, bugüne kadar 1,3 milyondan fazla gözlem yaptı.

DONANIM YIPRANDI

Hubble, NASA’ya hâlâ değerli bilimsel veriler sağlamaya devam ediyor. Ancak yıllar içinde bazı parçaları yıprandı. Özellikle teleskobun hedefleme yapmasını sağlayan jiroskoplar gibi kritik donanımlar, artık eskisi kadar verimli çalışmıyor.

Yine de uzmanlara göre, “Hubble’ın ömrü tamamen bitmiş değil.”

EN BÜYÜK SORUN

Buna rağmen, teleskobun karşı karşıya olduğu çok ciddi bir risk var. Bunlardan en önemlisi, Hubble’ın Dünya’ya doğru giderek alçalması.

Yerçekimi ve atmosferik sürtünme, Hubble’ı yavaş yavaş daha düşük irtifalara çekiyor. Bilim insanları müdahale etmezse teleskop, bir noktada yörüngeden çıkıp kontrolsüz şekilde Dünya’ya geri düşebilir.

NASA, geçmişte birkaç kez Hubble’ın yörüngesini yükselterek ömrünü uzattı. Bu müdahaleler, 2009’da emekliye ayrılan Space Shuttle (Uzay Mekiği) programı döneminde astronotların yaptığı servis görevleriyle mümkün oluyordu.

NASA, bu süreci daha önce şöyle açıklamıştı:

Astronotlar 3 ila 5 gün süren uzay yürüyüşleriyle bakım görevlerini tamamladıktan sonra, kontrol ekipleri teleskobu serbest bırakmaya hazırlar. Çoğu zaman bu süreç, mekik iticilerinin Hubble’ı biraz daha yüksek yörüngeye taşımasını da içerirdi. Bu adım, atmosferik sürtünme nedeniyle doğal olarak yörüngeden çıkmasını geciktirerek Hubble’ın ömrünü uzatırdı.

Başlangıçtaki plan, Hubble’ın ömrü dolduğunda Uzay Mekiği ile geri getirilmesiydi. Ancak beklenmedik şekilde Hubble, Uzay Mekiği programından daha uzun yaşadı.

NE ZAMAN DÜŞECEK?

2022’de SpaceX, Hubble’ın yörüngesini daha güvenli bir seviyeye taşımak için ‘yeniden itme’ (re-nudge) misyonu fikrini gündeme aldı. Ancak bu plan hayata geçirilemedi.

Amerikan Astronomi Derneği verilerine dayanan yeni bir çalışmaya göre ise Hubble, 2033 gibi erken bir tarihte Dünya atmosferine yeniden giriş yapabilir.

Çalışmada ayrıca, teleskobun 2029’a kadar atmosfere girip yanma ihtimalinin yüzde 10 olduğu ifade edildi.

Yörünge bozulması araştırmasında şu değerlendirmeye yer verildi:

Bu çalışma, öngörülen güneş aktivitesi ve ortalama yüzey alanı dikkate alındığında, HST’nin 2033’te Dünya’nın hissedilir atmosferine yeniden gireceğini ve enkaz izinin yer hattı boyunca yaklaşık 350 km ile 800 km arasında değişebileceğini göstermektedir.

ZAYİAT RAPORU ORTAYA ÇIKTI

Çalışmada, Hubble’ın tam olarak nerede atmosfere gireceğinin ve enkazın hangi noktaya düşeceğinin kesin olarak hesaplanmadığı belirtilirken, olası zayiat riskine dair iki farklı simülasyon üzerinden şu oranlar paylaşıldı:

• Hubble’ın geçtiği tüm eğim bölgesi için ortalama genel risk: 1’e 330
• Güney Pasifik’te en seyrek yerleşimli bölge için risk: 1’e 31.000

Bu veriler, olası bir düşüşün “tamamen zararsız olmayabileceğine” işaret ediyor.

HUBBLE’IN ÖLÇÜLERİ VE ÖZELLİKLERİ

Ölçüler

• Uzunluk: ~13,2 metre
• Çap (gövde): ~4,2 metre
• Kanat açıklığı: (güneş panelleriyle): ~yaklaşık 7,6 metre
• Ağırlık (kütle): ~11.110 kg (yaklaşık 11,1 ton)

Optik Sistem

• Teleskop tipi: Ritchey–Chrétien yansıtmalı
• Ana ayna çapı: 2,4 metre
• Odak uzaklığı: ~57,6 metre
• Odak oranı: f/24

Yörünge ve Hareket

• Yörünge türü: Alçak Dünya Yörüngesi (LEO)
• Ortalama irtifa: ~540 km (zamanla değişebilir)
• Yörünge hızı: ~7,5 km/s (yaklaşık 27.000 km/saat)
• Dünya etrafında tur süresi: ~95 dakika

Güç ve Enerji

• Güç kaynağı: Güneş panelleri
• Ortalama güç üretimi: ~2.8 kW (yaklaşık)

Performans / Gözlem Yeteneği

• Gözlem aralığı: Morötesi (UV) – görünür ışık – yakın kızılötesi (NIR)
• Çözünürlük (yaklaşık): ~0,05 yay-saniye (çok yüksek netlik)

Misyon Bilgisi

• Fırlatma: 24 Nisan 1990
• Ajans: NASA / ESA ortak projesi
• Görev süresi: 1990’dan beri aktif (servis görevleriyle uzatıldı)