Enerji krizinde 1970’ler uyarısı: Küresel piyasalarda yeni şok kapıda mı?

ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı gerilimin enerji piyasalarında yarattığı baskı, 1970’li yıllardaki petrol krizlerini yeniden hatırlattı.

Uzmanlar, küresel ölçekte fiyat artışları, arz sıkıntısı ve ekonomik dalgalanma riskine dikkat çekiyor.

İlk büyük petrol şoku, 1973 yılında ABD’nin Yom Kippur Savaşı sırasında İsrail’e silah desteği vermesinin ardından yaşandı.

Buna karşılık, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) Arap üyeleri, ABD ve İsrail’i destekleyen ülkelere petrol ambargosu uyguladı.

Bu kararın etkisi kısa sürede hissedildi. Petrol fiyatları neredeyse dört katına çıktı.

ABD’de yakıt karnesi uygulamasına geçilirken, akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu ve ülkenin dışa bağımlılığı tartışma konusu oldu.

Ambargo 1974’te kaldırıldı, ancak piyasalardaki etkiler uzun süre devam etti.

1979 KRİZİ: DEVRİM VE SAVAŞIN ETKİSİ

İkinci büyük kriz ise 1979’da İran Devrimi ile başladı. Şah rejiminin devrilmesi ve ardından patlak veren İran-Irak Savaşı, petrol ihracatını yeniden sekteye uğrattı.

Bu süreçte küresel ekonomi ciddi şekilde sarsıldı. İşsizlik oranları Büyük Buhran’dan bu yana en yüksek seviyelere ulaştı. Petrol fiyatları ise ancak 1980’li yıllarda gerilemeye başladı.

ABD’li akademisyen Joseph R. Rudolph, bu krizlerin ardından Orta Doğu ülkelerinin, daha önce büyük ölçüde uluslararası petrol şirketlerinin kontrolünde olan küresel petrol endüstrisi üzerinde belirleyici hale geldiğini vurguladı.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı, İran ile devam eden savaşın 1970’lerde yaşanan petrol şoklarından daha büyük bir enerji krizine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Açıklamada, küresel piyasaların ciddi bir belirsizlikle karşı karşıya olduğu belirtildi.