EGO mallarına sigorta yaptı, kamu zararı sayıldı: AYM’den iptal kararı geldi

Anayasa Mahkemesi’nin Resmi Gazete’de yayımlanan kararına göre, Ankara Büyükşehir Belediyesi Ankara Elektrik Havagazı ve Otobüs işletme Müessesesi Genel Müdürlüğü’nün (EGO) taşınır ve taşınmaz varlıklarını sigorta ettirmesi nedeniyle yaptığı ödeme, “kamu zararı” olarak değerlendirilerek, yargılamaya esas Sayıştay Raporuna konu edildi.

Bu dosyayı ele alan Sayıştay 4. Dairesi ise 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nundaki, “… bütçelerin tertiplerinin esas giderlerine ilişkin ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır” şeklindeki kuralın, EGO yönünden Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına vararak, Anayasa Mahkemesine başvurdu.

SAYIŞTAY 4. DAİRESİ: “RİSKLERE KARŞI MALLARINI SİGORTALAMASI ZORUNLU”

Sayıştay 4. Dairesi’nin başvuru kararında, “özel hukuk hükümlerine tabi, belediyeye bağlı bir müessese olan EGO’nun, yürüttüğü görev ve hizmetlerin niteliği dikkate alındığında çeşitli risklere karşı mallarını sigortalamasının zorunlu olduğu”, ayrıca Belediye Kanunu’nda belediye giderleri arasında sigorta giderlerine de yer verildiği belirtilerek, kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürüldü.

EGO YÖNÜNDEN OYBİRLİĞİYLE İPTAL

Anayasa Mahkemesi, 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nundaki, “…bütçelerin tertiplerinin esas giderlerine ilişkin ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır” şeklindeki kuralı, EGO yönünden oybirliğiyle iptal etti.

Yüksek Mahkemenin gerekçesinde, 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun eki E – Cetveli’nin 25 numaralı sırasındaki açıklamanın, itiraz konusu birinci cümlesinde, “bütçelerin tertiplerinin esas giderlerine ilişkin ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğunun” belirtildiği aktarıldı.

Gerekçede, bütçe kanunlarının, bir devlette kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi için öngörülen gelirlerin nasıl toplanacağına, yönetileceğine ilişkin ilkelerin belirlendiği özel yasama işlemleri olduğu vurgulandı.

“EGO, ÖZEL HUKUK HÜKÜMLERİNE TABİ, TÜZEL KİŞİLİĞİ BULUNAN BİR MÜESSESEDİR”

Bütçe kanununda yer alan bir hükmün bütçe ile ilgili olduğunun kabul edilebilmesi için her şeyden önce bu hükmün merkezi yönetim bütçe kanunu kapsamındaki idare ve kurumların bütçelerine ilişkin olması gerektiği vurgulanan gerekçede, şu tespitler yapıldı:

“EGO, 4325 sayılı Kanun ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği bulunan ve belediyeye bağlı genel müdürlük tarafından idare edilen bir müessesedir. Dolayısıyla EGO’nun, merkezi yönetim bütçe kanunu oluşturan 5018 sayılı Kanun’a ekli cetvellerde yer alan idare ve kurumlar arasında bulunmadığı açıktır. Bu bağlamda, bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesini hükme bağlayan itiraz konusu kuralın Ankara Büyükşehir Belediyesine bağlı bir genel müdürlük olarak faaliyet gösteren EGO yönünden Anayasa’nın 161. maddesi uyarınca bütçe ile ilgili bir hüküm olarak kabul edilebilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla kural, Anaysa’nın 161. maddesindeki ‘Bütçe Kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz’ hükmüyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kuralın iptali gerekir.”