Araştırma: Bağırsak bakterileri uykusuzluğun nedeni olabilir

Uykusuzluğun (insomnia) bağırsak sağlığıyla ilişkili olabileceği uzun süredir düşünülüyordu. Çinli araştırmacıların yürüttüğü ve 400 binden fazla kişinin genetik verilerini içeren kapsamlı çalışma, bu ilişkinin yalnızca rastlantısal değil, nedensel ve çift yönlü olabileceğini gösterdi. Çalışmaya göre bazı bağırsak bakterileri insomniayı tetiklerken, bazıları da tam tersine uyku problemlerine karşı koruyucu rol üstleniyor.

BAĞIRSAK MİKROBİYOMU VE UYKUSUZLUK İLİŞKİSİ

İnsomnia, uykuya dalmada güçlük, sık uyanma veya düşük uyku kalitesi ile kendini gösteren yaygın bir uyku bozukluğu. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 10 ila 20’si bu sorunu düzenli olarak yaşıyor. Yalnızca yorgunluk ve sinirlilik değil; depresyon, anksiyete, kalp-damar hastalıkları ve hatta erken ölüm riskine kadar uzanan sonuçlarıyla ciddi bir halk sağlığı sorunu.

Önceki araştırmalarda insomnia hastalarında bağırsak mikrobiyotasının değiştiği gözlenmişti. Ancak bunun neden mi, sonuç mu olduğu sorusu yanıtsızdı. İşte bu son çalışma, ilk kez iki yönlü bir nedensellik ilişkisini ortaya koymayı amaçladı.

ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ

Ekip, Mendelci rastgeleleme (Mendelian randomization) adı verilen bir yöntem kullandı. Bu yöntem, genetik varyasyonlardan yararlanarak belirli bir faktörün (örneğin bağırsak bakterisi) doğrudan bir sonucu (örneğin insomnia) tetikleyip tetiklemediğini test etmeyi mümkün kılıyor.

Çalışma kapsamında:

• 386.533 kişiden insomnia verileri toplandı (genom çapında bir analizden).
• 18.340 kişiden MiBioGen ittifakına ait bağırsak mikrobiyomu verileri alındı.
• 8.208 kişiden ise Hollanda Mikrobiyom Projesi verileri kullanıldı.

HANGİ BAKTERİLER UYKUSUZLUĞU TETİKLİYOR?

Analiz sonucunda 14 bakteri grubunun insomnia riskini yüzde 1 ila 4 oranında artırdığı, 8 bakteri grubunun ise riski yüzde 1 ila 3 oranında azalttığı tespit edildi.

Ayrıca uykusuzluğun kendisinin de bağırsak ekosistemini değiştirdiği görüldü:

• 7 bakteri grubunun bolluğu yüzde 43 ila 79 oranında azaldı.
• 12 bakteri grubunun miktarı ise yüzde 65’ten başlayıp yüzde 300’ün üzerine kadar çıkan oranlarda arttı.
• Özellikle Odoribacter cinsi bakteriler, insomniayla doğrudan bağlantılı bulundu. Bu bakterilerin azalması uyku sorunlarını daha da kötüleştirebilir.