Yeni Bakan Mustafa Çiftçi’ye, CHP’den ‘Yerlikaya’ sorusu: ‘O dönemdeki düzenlemelerden…’

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Ali Yerlikaya’nın affını istemesinin ardından İçişleri Bakanlığı’na atanan Mustafa Çiftçi’ye, Yerlikaya döneminin icraat ve uygulamalarını sordu.

Tanrıkulu, Çiftçi’nin yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na verdiği soru önergesinin gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:

“İçişleri Bakanlığı kamu düzeni ve güvenliği, kolluk hizmetleri, yerel yönetimler, göç yönetimi, afet ve acil durum yönetimi, sivil toplum ilişkileri, nüfus ve vatandaşlık işlemleri, sınır güvenliği, insan hakları uygulamaları ve temel özgürlüklerin korunması bakımından devletin en kritik idari organlarından biridir. Sayın Ali Yerlikaya’nın İçişleri Bakanlığı döneminde (2023–2025), kamuoyuna yansıyan uygulamalar; kolluk yetkilerinin genişletilmesi, güvenlik merkezli politikaların ağırlık kazanması, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine yönelik müdahaleler, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, gözaltı ve tutuklama uygulamaları, sınır dışı işlemleri, göçmen politikaları, Kayyım uygulamaları ve yerel yönetimlere yönelik idari tasarruflar bağlamında ciddi tartışmalara neden olmuştur.

Öte yandan kamu yönetiminin sürekliliği ilkesi gereği, bakanlıklar kişilere bağlı değil kurumsal yapılardır. Bu nedenle yeni İçişleri Bakanı Sayın Mustafa Çiftçi döneminde; önceki dönemden devreden idari dosyaların, devam eden projelerin, tamamlanmayan reform süreçlerinin, hukuka aykırılık iddialarının, insan hakları ihlallerine ilişkin dosyaların, ulusal ve uluslararası yargı organlarının kararlarının şeffaf biçimde kamuoyuna açıklanması ve denetlenebilir olması Anayasal bir zorunluluktur. Bu bağlamda önceki dönemin icraatlarının, eksikliklerinin, hukuki sonuçlarının ve yeni dönemde izlenecek politika ve projelerin açıklığa kavuşturulması demokratik hukuk devleti ilkesinin gereğidir.”

“YERLİKAYA DÖNEMİNDEKİ DÜZENLEMELERDEN KAÇI DOĞRUDAN TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİ SINIRLANDIRICI NİTELİKTEDİR”

CHP’li Tanrıkulu’nun Bakan Çiftçi’ye soruları ise şöyle:

“Sayın Ali Yerlikaya’nın İçişleri Bakanlığı yaptığı dönemde çıkarılan yönetmelik, genelge, iç düzenleme, talimat, uygulama protokolü sayısı kaçtır? Bunların konu başlıklarına göre dağılımı nedir? Bu düzenlemelerden kaçı doğrudan temel hak ve özgürlükleri (ifade özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, seyahat özgürlüğü, özel hayatın gizliliği) sınırlandırıcı niteliktedir?

Kolluk kuvvetlerine tanınan yetkiler bakımından GBT uygulamaları, kimlik kontrolü, üst ve araç araması, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine müdahale, sosyal medya paylaşımlarına yönelik adli/idari işlemler kapsamında kaç işlem tesis edilmiştir? Bu işlemler sonucunda kaç kişi gözaltına alınmıştır? Kaç kişi tutuklanmıştır? Kaç kişi hakkında adli kontrol uygulanmıştır? Kolluk müdahaleleri sonucu kaç kişi yaralanmıştır? Kaç kişi hakkında disiplin soruşturması açılmıştır?”

“YERLİKAYA DÖNEMİNDE BAŞLANIP TAMAMLANAMAYAN PROJELER NELERDİR”

“İnsan hakları ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne (AYM), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM), Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na, Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan başvuru sayısı kaçtır? Sayın Ali Yerlikaya döneminde başlanıp tamamlanamayan projeler nelerdir? Reform olarak duyurulup hayata geçirilmeyen düzenlemeler nelerdir? Hukuki altyapısı hazırlanıp Meclis’e sunulmayan kanun taslakları var mıdır? Ulusal yargı kararları ve AİHM kararları gereği yapılması gereken ancak yapılmayan idari düzenlemeler hangileridir? Kolluk denetimi, şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmaları neden kurulmamıştır?

İşkence ve kötü muameleye karşı bağımsız denetim mekanizması kurulmuş mudur? Kurulmadıysa gerekçesi nedir? Sizin Bakanlığınız döneminde insan hakları merkezli güvenlik politikası, demokratik kolluk modeli, şeffaflık ve hesap verebilirlik, sivil denetim mekanizmaları konularında hangi yapısal reformlar yapılacaktır? Kolluk yetkilerinin sınırlandırılması ve yargısal denetimin güçlendirilmesi yönünde bir çalışma var mıdır? Toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkının fiilen kullanılabilmesi için hangi düzenlemeler yapılacaktır? Göç politikalarında geri gönderme merkezleri, sınır dışı işlemleri, idari gözetim konularında insan hakları temelli yeni bir politika geliştirilecek midir?”

“Kayyım UYGULAMALARIYLA İLGİLİ OLARAK YEREL DEMOKRASİ İLKESİNE UYGUN YENİ BİR YAKLAŞIM BENİMSENMİŞ MİDİR”

“Kayyım uygulamalarıyla ilgili olarak yerel demokrasi ilkesine uygun yeni bir yaklaşım benimsenmiş midir? Kolluk personeline yönelik insan hakları, ifade özgürlüğü, orantılı güç kullanımı eğitimleri zorunlu hale getirilecek midir? İçişleri Bakanlığı bünyesinde bağımsız bir Kolluk Denetim Kurumu kurulması planlanmakta mıdır? Bakanlığınız döneminde açıklanacak kısa, orta ve uzun vadeli stratejik planlar nelerdir? Önceki döneme ilişkin hukuka aykırı işlem iddialarıyla ilgili idari ve cezai soruşturmalar başlatılacak mıdır? Kamu zararına yol açan uygulamalarla ilgili Sayıştay denetimleri sonucunda işlem tesis edilmiş midir? İdarenin işlem ve eylemlerinden doğan tazminat davalarının sayısı kaçtır? Bakanlığınız döneminde hak temelli kamu yönetimi modeli benimsenmiş midir?”

Tanrıkulu, önergenin “Bakanlık sürekliliğinin hukuki denetimini sağlamak, kamu yönetiminde şeffaflığı tesis etmek, demokratik hukuk devleti ilkesini güçlendirmek, İçişleri Bakanlığı’nın güvenlik merkezli değil insan merkezli bir yapıya kavuşturulmasını sağlamak” amacıyla hazırlandığını belirtti.