Bulgaristan’da arşiv krizi: Komünizm dosyaları için sokağa çıktılar

Komünizm Kurbanları Anıtı önünde düzenlenen gösteride katılımcılar, komünizm dönemine ait belgelerin kamuoyuna açıklanmasını sağlayan Dosyalar Komisyonunun faaliyetlerini sürdürmesi çağrısında bulundu.

Göstericiler, Komisyonun komünizm dönemine ait arşivleri açma ve eski güvenlik servisleriyle bağlantılı kişileri ortaya çıkarma çalışmalarına devam etmesi gerektiğini savundu.

Protestoya katılan “Hafıza 1945-1989” Vakfının kurucusu ve gazeteci Hristo Hristov, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Komisyonun kapatılmasının şeffaflık ve kamuoyunun bilgi edinme hakkı açısından ciddi kayıp olacağını ifade etti.

Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) Partisi Milletvekili Atidzhe Veli de parti olarak komisyonun kapatılmasına karşı çıktıklarını belirterek, “Hala kamuoyuna açıklanmamış, soruşturulmamış ve aydınlatılmamış birçok suç bulunmaktadır. Bu nedenle ülkemizin geçmişteki totaliter rejimin işlediği suçlarla ilgili gerçekleri samimi bir şekilde ortaya koyması gerektiğine inanıyoruz. Ülkemiz ancak bu şekilde güçlü kalabilir” dedi.

Bulgaristan Komünist Partisi (BKP), 9 Eylül 1944’te iktidara geldiğinde komünizm karşıtlarıyla başlattığı yasa dışı kanlı hesaplaşma sonucu yaklaşık 30 bine yakın insanın öldürülmesi veya ortadan kaybolmasından sorumlu tutuluyor.

BKP, vasıfsız sadık partililerin katılımıyla kurduğu Halk Mahkemesinin talimatlarıyla 20 Aralık 1944 ile 2 Nisan 1945 tarihleri arasında ülkede 28 bin 630 kişiyi tutuklatmıştı.

Tutuklulardan 10 bin 919’u yargılanırken, geri kalanların birçoğundan bir daha haber alınamamıştı. Halk Mahkemesi’nde 4 ayda görülen 135 toplu davada 2 bin 730 sanık idam, 305 sanık ise müebbet hapis cezasına çarptırılmıştı.

Mahkemenin 1 Şubat 1945’te gördüğü bir davada ülkede darbe öncesi dönemde görev yapan 22 bakan, 67 milletvekili, 47 general ve eski kraliyet döneminden 8 danışman aynı gün idam edilmişti.