DOLAR 50,45450,05%
EURO 55,51100,23%
ALTIN 5.956,54-1,38
BITCOIN 3131224-0.73336%
İstanbul
24°

AZ BULUTLU

SABAHA KALAN SÜRE

Alaska’da ‘zaman ayarlı karbon bombası’: Donmuş topraklar çözülüyor, iklim krizi derinleşiyor

Alaska’da ‘zaman ayarlı karbon bombası’: Donmuş topraklar çözülüyor, iklim krizi derinleşiyor

ABONE OL
Nisan 14, 2026 18:34
Alaska’da ‘zaman ayarlı karbon bombası’: Donmuş topraklar çözülüyor, iklim krizi derinleşiyor
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Küresel iklim krizinin en hassas noktalarından biri olan Alaska’da “kalıcı ve geri dönülemez” bir dönüşüm başladı. Massachusetts Amherst Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen kapsamlı çalışma, Arktik bölgesindeki permafrost (donmuş toprak) tabakasının çözülerek gezegenin ekosistemini sarsacak bir sürece girdiğini belgeledi.

Bilim insanları, Alaska’nın Kuzey Yamacı bölgesindeki nehir ve akarsuların, on binlerce yıldır hapsolmuş organik karbonu okyanuslara taşımaya başladığını ve bu durumun küresel ısınmayı daha da şiddetlendireceğini vurguluyor.

1980’DEN BUGÜNE: 44 YILLIK VERİ DEVRİMİ

Araştırma ekibi, kuzey Alaska’daki doğrudan gözlemlerin yetersizliği sorununu aşmak için 44 yıllık verileri kapsayan devasa bir dijital modelleme sistemi kullandı. “Permafrost Su Dengesi Modeli” adı verilen teknoloji sayesinde, 1980’den 2023’e kadar olan süreçte kar birikimi, yeraltı suyu akışı ve donmuş toprak tabakasındaki değişimler kilometre ölçeğinde analiz edildi. Süper bilgisayarlar kullanılarak gerçekleştirilen bu analizler, bölgedeki su döngüsünün ve kimyasal yapısının son kırk yılda nasıl radikal bir değişime uğradığını sayısal verilerle kanıtladı.

ON BİNLERCE YILLIK ‘KADİM KARBON’ DENİZE KARIŞIYOR

Permafrost tabakası, binlerce yıl boyunca bitki ve hayvan kalıntılarından gelen organik karbonu bünyesinde muhafaza ediyordu. Ancak sıcaklıkların artmasıyla birlikte, bu “aktif tabaka” derinleşerek çözünmüş organik karbonu (DOC) nehirler aracılığıyla Arktik Okyanusu’na boşaltmaya başladı. Araştırmacılar, özellikle Alaska’nın kuzeybatısındaki düzlük alanlardan gelen karbon ihracatında keskin bir artış saptadı. Her yıl nehirlere karışan 275 milyon ton karbonun karbondioksite dönüşerek atmosfere salınması, iklim krizini geri dönülemez bir noktaya sürükleme riski taşıyor.

EKİM AYINA SARKAN ERİME: MEVSİMLERİN DENGESİ BOZULDU

Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri, erime mevsiminin süresindeki olağanüstü uzama oldu. Geçmişte yaz sonunda sona eren çözülme süreci, artık Eylül ve hatta Ekim aylarına kadar sarkıyor. Mevsimsel döngüdeki bu kayma, suyun ve karbonun arazi üzerindeki hareket biçimini temelden değiştirirken; Beaufort Denizi’ndeki tuzluluk oranını, kimyasal dengeyi ve besin zinciri ilişkilerini de tehdit ediyor. Uzmanlar, karadan okyanusa uzanan bu bağlantıların tam olarak anlaşılamamasının, küresel ısınmayla mücadelede en büyük eksikliklerden biri olduğunu hatırlatıyor.


kaydırmaya devam ederek gündemden son dakika ve magazin haberlerine havadiskolik.com üzerinden anında erişebilirsiniz ve bizi twitter hesabımızdan takip etmeyi unutmayın ! https://x.com/havadiskolik

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.