Emekli aylıkları açlık sınırı altında, ikramiye ise pula döndü: İkramiyeye sadece bin liralık artış!

Türkiye’de 5 milyon emekli en düşük aylık olan 20 bin lira alıyor. Türk-İş’in ocak verilerine göre açlık sınırı 31 bin 224 TL. En düşük işçi emeklisi aylığı 20 bin 657 lira. En düşük memur emeklisi aylığı 26 bin 54 lira. Aylıklar asgari ücretin yanı sıra açlık sınırının da altında. Ortalama memur emeklisi aylığı da 31 bin 843 lira. Neredeyse açlık sınırında. Emekliler açlık sınırının altındaki aylıklarla geçinmeye çalışırken, iktidar 4 bin liralık bayram ikramiyesini de sadece bin liralık artışla 5 bin liraya çıkarmaya hazırlanıyor.

‘TORBA TEKLİFE’ EKLENECEK

İktidarın önümüzdeki günlerde Meclis’e sunacağı “torba teklif” ile emeklilerin bayram ikramiyesini 5 bin liraya çıkarması bekleniyor. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi, CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, emekli ikramiyesindeki kayıpları raporlaştırdı. Ağbaba’nın araştırması 2018 yılında verilmeye başlanan emekli bayram ikramiyesinin yıllar içinde nasıl eridiğini ortaya koydu.

3’TE 1

Araştırmaya göre, Haziran 2018’de ödenmeye başlanan ve ilk ödendiğinde 1000 lira olan bayram ikramiyesi, o tarihte 3 çeyrek altın alabiliyorken, bugün sadece çeyrek altının 3’te 1’ine denk geliyor. Çeyrek altına göre değer kaybı yüzde 900.

YÜZDE 14’ÜNE DÜŞTÜ

Bin lira ikramiye ilk verildiğinde asgari ücret bin 603 liraydı. Emekli ikramiyesi asgari ücretin yüzde 62’sine denk geliyordu. Bugün ise ancak asgari ücretin yüzde 14’üne denk geliyor.

92 DOLARA İNDİ

2018’de bin lira emekli bayram ikramiyesi 220 dolara denk geliyorken bugün ise 92 dolar ediyor.

Araştırmaya göre, 2025’te verilen 4 bin lira ikramiyenin madde sepeti temel gıda ürünlerine göre ise kaybı, 20 binlerden 45 binlere kadar yükseliyor. 2018’de ikramiye ile 35 kilo dana eti alınabiliyorken, bugün ikramiye ile ancak 4 kilo dana eti alınabiliyor. 31 kilo kayıp var. Dana etine göre alım gücü korunabilseydi emekli ikramiyesinin 32 bin 900 lira olması gerekiyordu. 2018 yılında ikramiyeyle 3 bin 225 adet yumurta alınıyorken, bugün 286 adet alınabiliyor. Yumurtada 2 bin 939 adet kayıp var. Yumurtaya göre alım gücü korunsaydı emekli ikramiyesinin 45 bin 150 TL olması gerekiyordu.

KAYIP BÜYÜK

Araştırmaya göre, tavuk etinde 59 kilo, ayçiçek yağında 118 kilo, beyaz peynirde 52 kilo, terayağında 24 kilo, sütte 202 litre, domateste 218 kilo, pirinçte 120 kilo, makarnada da 982 paketlik kayıp bulunuyor. Bin lira ikramiye ile 76 kilo tavuk eti alınabiliyorken, bugün 4 bin lira ile 17 kilo alınabiliyor. 142 kilo ayçiçek yağı 24 kilograma, 59 kilo beyaz peynir 7 kilo, 29 kilo tereyağı 5 kilograma, 270 litre süt 68 litreye, 263 kilo domates, 45 kilograma, 154 kilo pirinç 34 kilograma, bin 111 paket makarna 129 pakete indi.

‘1 MAAŞ OLMALI’

Araştırmada, emekli ikramiyesinin 1 maaş olması gerektiği vurgulandı. En düşük emekli aylığının da asgari ücret seviyesine yükseltilmesi talep edilirken, şöyle denildi:

“Yıllar içinde eriyerek sembolik hale gelen emekli bayram ikramiyesinin tekrar eski alım gücüne kavuşması için yapılacak olan bellidir. 2018’de ilk verildiği zaman asgari ücretin yüzde 62’sine denk gelen emekli bayram ikramiyesinin en az 17 bin 500’e yükseltilmesi; esasen CHP olarak önerimiz ise en düşük emekli aylığının ve bayram ikramiyesinin asgari ücrete eşitlenmesidir. Zira, şu an 2018’den çok daha vahim bir emekli yoksulluğu vardır. Emekli sefalet ücreti seçime bırakılacak bir konu değildir. 12 milyon emekli, dul yetimlerle 16.5 milyon insan bayram öncesi bu sürprizi bekliyor. En azından borçlarını bir nebze kapatmak, bir nebze ihtiyaçlarını alabilmek için bu düzenlemenin acilen TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’na gönderilmesini talep ediyoruz.”

‘PULA DÖNDÜRÜLDÜ’

Prof. Dr. Aziz Çelik de emekli bayram ikramiyesinde yıllar içerisindeki erimeyi ortaya koydu. Prof. Çelik, emekli bayram ikramiyesinin her bayram için 5 bin lira yapılacağının söylendiğine işaret ederek, şunları kaydetti:

“Bu bayram ikramiyesi değil bayram harçlığı olur. AKP 2018’den bu yana emekli bayram ikramiyesini pula döndürdü. 2018’de emekli bayram ikramiyesi (1000 TL) asgari ücretin (1.603 TL) yüzde 62.4’üydü. Bayram ikramiyesi asgari ücrete göre artırılsa 2026’da yaklaşık 17 bin 500 TL olması gerekir. 2018’de emekli bayram ikramiyesi Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın (GSYH, pasta) yüzde 2.3’üydü. Bayram ikramiyesi ülkenin büyümesine göre artırılsa 2026’da 20 bin 225 TL olması gerekir.

Şimdiden uyaralım: Bayram ikramiyesinin 2018’deki alım gücünü koruması için 2026’da 17 bin 500 ile 20 bin lira arasında olması gerekir.”