Hakan Fidan’dan ‘Avrupa savunma ittifakı’ çıkışı: ‘Niyet anlaşılır ama gerçekçi değil’

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, önceki gün Katar merkezli Al Jazeera televizyonuna verdiği röportajda, “Savunma sanayisi alanında Avrupa Birliği bazı adımlar atıyor, SAFE bunlardan biri. Ancak bizim önerdiğimiz şey şu: Belki Birleşik Krallık, Türkiye ve bazı büyük Avrupa ülkeleri bir araya gelerek Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisinin ne olacağı ve dayanıklılığımızı, gücümüzü ve caydırıcılığımızı neyin artıracağı konusunda nitelikli tartışmalar yapmak. Bölgede kolektif ve güçlü bir güvenlik kapasitesine sahip olmazsak, farklı büyük güçlerin, farklı çekim merkezlerinin etrafında savruluruz. Birleşik Krallık, Türkiye, Fransa, Almanya ve diğer büyük Avrupa ülkeleri gerçekten kendi kararlarını alabilirse ne Transatlantik eksenine ne Çin’e ne de Rusya’ya savrulmak zorunda kalırız. Ya Amerika’nın güvenlik şemsiyesinin Avrupa’yı ve AB’yi sonsuza kadar korumasını beklemeye devam edeceğiz ya da bunun ortadan kalkabileceğini düşünüyorsak, kendi çekim merkezimizi oluşturmak zorundayız” sözlerini sarf etti.

‘TÜRKİYE BİR BOŞLUK OLUŞTUĞUNU GÖRÜYOR’

Savunma ve dış politika analisti Suat Delgen, bu açıklamanın arkaplanında yer alan koşulları anlatarak, “ABD artık mevcut küresel sistemin kendi amaçlarına hizmet etmediğini gördü. Ve bu küresel sistem aslında Çin’le mücadelede, Çin’in amaçlarına daha çok hizmet etmeye başladı. Dolayısıyla oyunun kurallarının değişmesi gerekiyor. Bu noktada da işin içerisine NATO giriyor. Orada da son olarak Danimarka, Grönland nedeniyle, ABD’yi güvenlik tehdidi olarak tanımlıyor. Bu durumda sağlıklı bir NATO yapısından söz edemezsiniz. Ayrıca, NATO, kuruluş aşamasında Rusya’yı dışarıda, Almanya’yı kontrol altında, Amerika Birleşik Devletleri’ni de Avrupa’da tutmak üzerine bir yapıydı. Ama şimdi Trump, ‘2030 yılına kadar kendi savunma yeteneklerinizi kazanmanız gerekir, çünkü biz buraya kaynak ayırmak istemiyoruz’ diyor. Avrupa’da da, Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan sonra çok ciddi bir Rusya tehdidi var. Bu noktada Türkiye bir boşluk oluştuğunu görüyor ve kendince birtakım angajmanlara giriyor” ifadelerini kullandı.

‘BU TARZ İTTİFAKLAR ORTAK TEHDİT ANLAYIŞIYLA OLUŞUR’

Türkiye’nin bu çabalarına karşın gelebilecek yanıtlar konusunda kuşkuları olduğunu söyleyen Delgen, “Bu ülkeler gerçekten Türkiye’yle beraber hareket edebilecek ülkeler mi? Mesela şu sıralar Avrupa için Güvenlik Eylemi SAFE’i tartışıyoruz. Türkiye bu programdan ciddi pay alabilirdi ama buna ne kadar dahil oldu? Yanı sıra, Avrupa Birliği yeni pazar arayışları içerisinde. Serbest ticaret anlaşmaları imzalıyor, Hindistan’la imzaladı. Made in Europe’un da konuşulduğu bir ortamda Türkiye’nin gümrük birliğinin güncellenmesi gerekiyor. Bu meseleler dururken, Fidan‘ın saydığı ülkelerle beraber hareket edebilmek ne kadar gerçekçi? Ben mevcut ilişkilere baktığım zaman böyle bir zemin görmüyorum” dedi.

Delgen, bu tarz ittifakların ortak tehdit anlayışı üzerinden oluştuğunu belirterek, “Şimdi Avrupa için tehdit olan ülke kim? Çok net bir şekilde Rusya. Peki Türkiye, Rusya’yı şu aşamada tehdit olarak algılıyor mu ki Rusya’nın tehdit olarak algılandığı bir yapıya entegre olacak? İkincisi, Türkiye böyle bir anlaşmaya girdiğinde acaba Türkiye-Rusya ilişkileri nasıl evrilecek? Buna yönelik bir projeksiyon var mı?” sorularını sordu.

Fidan’ın böyle bir açıklama yapmasının arkasında Türkiye’deki iç politik tartışmaların etkisi olabileceğini ifade eden Delgen, bu tarz açıklamaların Fidan’ın popülaritesini arttırdığını söyledi.

Delgen ayrıca, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan savunma paktının gündeme gelme sebebinin, “İran’ın etki alanının azalmasıyla oluşan boşluğu doldurma arayışı” olduğunu söyledi.