2025’te Başkan Trump ve Ankara Büyükelçisi Barrack’ın çıkışları gündemdeydi: Diplomaside ABD etkisi

Türkiye 2025’te diplomasi alanında önemli gelişmelerin yer yer aktörü, yer yer seyircisi oldu. Dış politikada yaşananlar iç siyasete de damga vurdu. Yılın ilk kritik olayı, Donald Trump’ın 20 Ocak’ta ABD’deki ikinci başkanlık dönemine Başlamasıydı.

Trump, önceki başkanlık döneminde ABD’li rahip Andrew Brunson’ın tutukluluğu nedeniyle Türkiye’ye gümrük vergilerini artırmış, Türkiye’nin Suriye’ye harekâtı sebebiyle Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a, “Aptal olma” sözlerini içeren bir mektup yazmıştı. Bu mektubu hâlâ New York Trump Tower’daki bir barda sergilediği ifade ediliyordu. Trump dönemini coşkuyla karşılayan iktidar cenahına muhalefet, bu örnekleri anımsatıyordu. Ancak Trump’ın ilk yılı Erdoğan iktidarı için kötü geçmedi. İstanbul Büyükşehir Belediye başkanı ve CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasını muhalefet “Trump darbesi” olarak gördü. Trump, Erdoğan’a her fırsatta “Tough man (Sağlam adam)” demeyi ihmal etmedi. Ancak Erdoğan’a açtığı bir telefonla rahip Brunson’ı serbest bıraktırdığını da sıkça dillendirerek Türk yargısının işleyişini ortaya koydu. 25 Eylül’de Beyaz Saray’da kabul ettiği Erdoğan hakkında “Hileli seçimleri herkesten iyi bilir” demesi de hafızalardaki yerini korudu.

Türk siyaseti 2025’te Thomas Barrack fenomeni ile tanıştı. Trump’ın yakın arkadaşı olan 78 yaşındaki Barrack, mayıs ayında ABD’nin Ankara büyükelçisi ve Suriye özel temsilcisi olarak görevlerine başladı.

‘İSTENMEYEN KİŞİ’

Dedeleri Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşamış Lübnan asıllı Barrack, çok sayıda “çizgi dışı” açıklama yaptı. Açıklamaların genelinde muhalefetin en çok eleştirdiği nokta, ulus devleti hedef almasıydı. Ulus devlet sisteminin Türkiye ve çevresindeki ülkelerin ticaretlerini kötü etkilediğini söyledi. Barrack, zaman zaman Türkiye adına da konuştu. “Türkiye ve İsrail savaşmayacak, uzak olmayan bir gelecekte ticaret anlaşması yapacak” sözleri bunun bir örneği oldu.

Muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, Barrack’ı bu demeçleri nedeniyle “sömürge valisi” olarak nitelendirdi. Barrack’ın istenmeyen kişi ilan edilerek gönderilmesini ya da en azından Dışişleri Bakanlığı’nca uyarılmasını istediler. Kamuoyuna duyurulan bir uyarı olmadı. Barrack, Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump ile Beyaz Saray’da görüşmesinden hemen önce “Erdoğan’a meşruiyet verdik” sözlerini sarf etti. Bunu daha sonra “Kastım saygınlıktı” diye düzeltecekti. Çevre ülkelerin de tepkisini çeken Barrack ile ilgili Dr. Gökhan Çınkara’nın Türkiye Today’de kaleme aldığı yazı ve Barrack’ın cevabı, onun genel tavrına ışık tuttu. Çınkara, yazısında, Barrack’ın geleneksel bir diplomatik figür olmadığını, yaptığı açıklamaların insanları rahatsız edici gerçeklerle yüzleşmeye zorladığını ifade etti. Barrack, Çınkara’ya yazı için teşekkür notu gönderirken “Analizinizin titizliğinden etkilendim” dedi.

Erdoğan’ın geçen eylülde Trump ile görüşmesi bir dizi anlaşmayla sonuçlanmıştı. Türkiye’nin Rusya ile enerji ithalatını kesmesini isteyen ABD ile sıvılaştırılmış gaz alımı anlaşmasının yanı sıra sivil nükleer işbirliği mutabakatı dikkat çekmişti. Muhalefet Türkiye’nin istediğini alamadığı eleştirisinde bulunmuştu. Trump-Erdoğan görüşmesi öncesinde Barrack’ın yaptığı bir konuşmada “Başkan Donald Trump, ‘Cumhurbaşkanı Erdoğan’a meşruiyet vereceğim’ dedi” ifadelerini kullanması tartışma yaratmıştı.