Dünya’nın hava olaylarının yalnızca günlük ve mevsimsel döngülerle sınırlı olmadığı, milyonlarca yıla yayılan jeolojik ritimlerin de atmosferik süreçlerde rol oynayabildiği belirtiliyor. Çin Petrol Arama ve Geliştirme Araştırma Enstitüsü’nden jeolog Shuyuan Shi liderliğindeki araştırma ekibi, kadim kaya katmanlarındaki fırtına izlerini inceleyerek şiddetli fırtınaların yaklaşık 405 bin yıllık periyotlarla tekrarlanan bir artış ve azalış eğilimi izlediğini saptadı.
KAYA KATMANLARINDA SAKLI KALAN YARIM MİLYAR YILLIK İZLER
Şiddetli fırtınaların oluşturduğu büyük dalgalar ve akıntılar, deniz tabanındaki kum, mil ve çamuru sürükleyerek yeni tortul katmanlar halinde biriktiriyor. Jeolojide “tempestit” olarak adlandırılan ve zamanla sertleşip taşlaşan bu tabakalar, geçmiş dönemlerdeki fırtınaların şiddetine ilişkin veriler sunuyor.
Araştırmacılar, yarım milyar yıl öncesine uzanan antik bir tropikal denizin kalıntılarını barındıran Çin’deki Siçuan Havzası’nda çalışma yürüttü. Tortul kayaçlardaki yinelenen desenleri gezegenin yörünge hareketleriyle eşleştiren siklostratigrafi tekniği ve kimyasal verilerle yaklaşık 24 milyon yıllık jeolojik tarih yeniden inşa edildi. Bu kayıtlar içinde her biri yaklaşık 405 bin yıl süren 59 ayrı döngü belirlendi ve şiddetli fırtına izlerinin bu döngülerin zirve dönemlerinde yoğunlaştığı görüldü.
GEZEGENLERİN KÜTLE ÇEKİMİ OKYANUSLARI ISITIYOR
Saptanan 405 bin yıllık periyodun, Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesinde görülen ve “Milankoviç döngüleri” olarak bilinen periyodik değişimlerle örtüştüğü kaydedildi. Hafif eliptik yörüngenin basıklık derecesi, başta Venüs ve Jüpiter olmak üzere diğer gezegenlerin kütle çekim etkisiyle zaman içinde değişiyor.
Yörünge şeklindeki bu değişimlerin Dünya’nın aldığı yıllık toplam güneş ışığı miktarını fazla değiştirmese de ışığın mevsimlere dağılımını etkilediği ifade ediliyor. Araştırmacılar, Kambriyen döneminin sıcak ikliminde bu yörünge değişimlerinin tropikal okyanusların ısınmasını periyodik olarak artırarak deniz ile atmosfer arasındaki enerji alışverişini hızlandırdığını ve daha güçlü fırtınalara zemin hazırladığını değerlendiriyor.
BUGÜNKÜ İKLİM KOŞULLARI İÇİN KESİNLİK BULUNMUYOR
Araştırma ekibi, fırtına etkinliği ile yörünge döngüleri arasındaki bağlantının henüz kesinleşmediğini vurguluyor. Deniz seviyesindeki değişimlerin, tortu birikim koşullarının ve kayaçların korunma biçimlerinin de gözlemlenen desenlerde etkili olabileceği belirtiliyor.
Günümüzdeki iklim koşullarının yarım milyar yıl önceki Kambriyen döneminden farklı olması nedeniyle, 405 bin yıllık fırtına döngüsünün bugün de aynı biçimde işleyip işlemediğinin belirsizliğini koruduğu kaydedildi.
KAYNAK: Sciencealert
kaydırmaya devam ederek gündemden son dakika ve magazin haberlerine havadiskolik.com üzerinden anında erişebilirsiniz ve bizi twitter hesabımızdan takip etmeyi unutmayın ! https://x.com/havadiskolik
SEKTÖREL
21 Kasım 2026SEKTÖREL
21 Kasım 2026SEKTÖREL
21 Kasım 2026SEKTÖREL
21 Kasım 2026SEKTÖREL
21 Kasım 2026
1
TikTok yasaklanıyor mu: ABD Başkanı Joe Biden açıklama yaptı
6256 kez okundu
2
HUAWEI WATCH GT 6 satışa sunuldu: Avrupa’da en büyük ilgi Türkiye’den
2511 kez okundu
3
Fatura kabartan zararlı Android uygulamaları tespit edildi
991 kez okundu
4
Bilim insanları, uzayda yer çekimi sorununu çözmek istiyor
892 kez okundu
5
Roscosmos Başkanı Dmitry Rogozin görevden alındı
873 kez okundu
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.