Beyin hastalıklarının teşhisinde yeni yöntem: Kandan sinir hücrelerinin izini süren protein bulundu
İnsan beyninin anatomik yapısı ve hassasiyeti nedeniyle nörolojik hastalıkların erken evrede hücresel düzeyde incelenmesi tıp dünyasının en zorlu alanlarından birini oluşturuyor. Ancak Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Wyss Biyolojik Olarak İlham Alınan Mühendislik Enstitüsü araştırmacılarının imza attığı yeni bir bilimsel çalışma, beynin moleküler durumunu kandan okumaya olanak tanıyacak önemli bir kapı araladı.
Saygın bilim dergisi Nature Neuroscience’ta yayımlanan araştırmada, hücrelerin dış ortama salgıladığı ve köken aldıkları hücreye ait RNA ile proteinleri taşıyan "hücre dışı vezikül" (EV) adı verilen mikroskobik paketçiklerin, sinir hücrelerine (nöronlara) özgü bir yüzey proteini aracılığıyla kandan ayrıştırılabileceği belgelendi.
KAN PLAZMASINDAKİ YOĞUN PROTEİN ENGELİ ÖZEL TEKNİKLE AŞILDI
Araştırmanın başyazarı Dmitry Ter-Ovanesyan ve ekibi, beyin omurilik sıvısı ile kan plazmasında bulunan trilyonlarca parçacık arasından yalnızca beyin hücrelerinden gelenleri seçebilmek için tüm insan gen ve protein veri tabanlarını taradı. Bu tarama sonucunda, vezikül zarını boydan boya geçen ve ağırlıklı olarak sinir hücreleri tarafından üretilen NRXN3 proteini kilit belirteç olarak saptandı.
Kan plazmasında yüksek oranda bulunan "albümin" gibi serbest proteinlerin ölçüm sinyallerini bastırmasını önlemek amacıyla ekip, "çok modlu reçine (MMR) bulamacı" adı verilen yeni bir saflaştırma yöntemi geliştirdi. Gözenekli mikro boncuklar kullanan bu teknikle serbest proteinler tutularak veziküller yüksek saflıkta ayrıştırıldı.
KARACİĞER VE KALP HASTALIKLARININ TEŞHİSİNDE DE KULLANILABİLECEK
Bilim insanları, geliştirdikleri bu sistematik analiz yönteminin yalnızca beyin sağlığıyla sınırlı kalmayacağını vurguladı. Ter-Ovanesyan, aynı biyokimyasal yaklaşımın karaciğer hücrelerine özgü vezikülleri ayırarak karaciğer hastalıklarının, kalp kası hücrelerine özgü vezikülleri ayırarak da kalp hastalıklarının girişimsel olmayan yollarla teşhis edilmesinde kullanılabileceğini ifade etti.
ALZHEİMER VE PARKİNSON İÇİN ERKEN UYARI SİSTEMİ HEDEFLENİYOR
Araştırma ekibi, bir sonraki aşamada kandan ayrıştırılan NRXN3 işaretli veziküllerin içindeki genetik yükü inceleyerek bunların kesin olarak beyin nöronlarından geldiğini doğrulamayı hedefliyor.
Uzmanlar, çalışmaların başarıyla tamamlanması halinde gelecekte Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkların henüz klinik belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce rutin bir kan testiyle tespit edilebileceğini bildirdi.
kaydırmaya devam ederek gündemden son dakika ve magazin haberlerine havadiskolik.com üzerinden anında erişebilirsiniz ve bizi twitter hesabımızdan takip etmeyi unutmayın ! https://x.com/havadiskolik