Yurttaştan toplandı, yurttaşa aktarılmadı: Yoksulun fonunda 60,9 milyar TL kaldı

Giderek derinleşen ekonomik kriz, yaşam pahalılığı ve gelir kaybı nedeniyle milyonlarca yurttaş sosyal yardımlara ihtiyaç duyarken, yoksullukla mücadele amacıyla kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’nun kaynaklarının önemli bir bölümü kullanılmadı. Sayıştay’ın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ilişkin 2025 yılı denetim raporuna göre fon, geçen yıl toplam 145 milyar 988 milyon 831 bin TL gelir elde etti. Buna karşılık sosyal yardımlar ve vakıflara yapılan kaynak aktarımlarından oluşan toplam gider 85 milyar 88 milyon 267 bin TL’de kaldı. Böylece fon yılı 60 milyar 900 milyon 563 bin TL fazla ile kapattı.

GELİR ARTTI, YARDIM HARCAMASI DÜŞTÜ

Rapordaki yıllık karşılaştırma ise tabloyu daha çarpıcı hale getirdi. Fonun gelirleri 2024’e göre yüzde 39,54 artarken giderleri yüzde 18,28 azaldı. Buna göre 2024’te yaklaşık 104,6 milyar TL olan gelir 2025’te 146 milyar TL’ye yaklaşırken, yaklaşık 104,1 milyar TL olan gider 85,1 milyar TL’ye geriledi.

TRAFİK CEZALARINDAN 34 MİLYAR 157 MİLYON TL GELİR

Fonun kasasını büyük ölçüde yurttaştan tahsil edilen vergiler ve trafik cezaları doldurdu. Mevzuata göre gelir ve kurumlar vergisi tahsilatının yüzde 2,8’i ile trafik para cezalarından elde edilen gelirin yarısı doğrudan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’na aktarılıyor. Sayıştay raporuna göre 2025 yılında gelir ve kurumlar vergisi tahsilatından fona 110 milyar 59 milyon TL aktarıldı. Sürücülerin haksız veya hatalı kesildiği gerekçesiyle sık sık itiraz ettiği trafik cezalarından fona aktarılan tutar ise 34 milyar 157 milyon TL’yi aştı. Böylece yalnızca vergi ve trafik cezalarından sağlanan kaynak 144 milyar 217 milyon TL’ye ulaştı. Bu iki kalem, fonun 145 milyar 988 milyon TL’lik toplam gelirinin yaklaşık yüzde 98,8’ini oluşturdu. Trafik cezalarının yarısının fona aktarıldığı dikkate alındığında, 2025 yılında tahsil edilen toplam trafik cezası gelirinin yaklaşık 68,3 milyar TL olduğu hesaplandı.

BAKANLIK BÜTÇESİNDE DE KESİNTİ

Sayıştay verileri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının doğrudan sosyal yardım ödemelerini de kapsayan cari transferler kaleminde başlangıç ödeneğinin düşürüldüğünü gösterdi. Cari transferler için başlangıçta 319 milyar 632 milyon TL ayrılırken, yıl içinde bu tutar 307 milyar 953 milyon TL’ye indirildi. Böylece sosyal transferler için ayrılan ödenekten yaklaşık 11 milyar 679 milyon TL düşülmüş oldu. Bakanlığın toplam nihai ödeneği 413,5 milyar TL olmasına karşın yıl sonu harcaması 407,7 milyar TL’de kaldı. Sermaye giderleri için ayrılan 6,6 milyar TL’nin ise yalnızca 4,1 milyar TL’si kullanılabildi.