Üçlü zirveden çıkan mesaj: Savaşlar olabilir ticarete devam
ABD, Rusya ve Çin liderlerini tarihte ilk kez aynı masada buluşturan üçlü zirve, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu kapsamında dün Çin’in Şıncın kentinde düzenlendi. Batı basınında “Yeni Yalta” olarak yorumlanan görüşmeyi Cumhuriyet’e değerlendiren emekli diplomat Engin Solakoğlu, zirvenin dünyanın belirleyici üç gücünü bir araya getirdiğini ancak Avrupa’nın ya da dünyanın paylaşılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını söyledi. Ortak bildirideki “Nükleerin kazananı olmaz” vurgusuna dikkat çeken Solakoğlu, üç ülkenin enerji ve ticaret yollarının açık tutulması, petrol tedarikinin artırılması konusunda da mutabık kaldığını belirtti. Bildiride İran ve Ukrayna’daki savaşlara değinilmediğini vurgulayan Solakoğlu, zirvenin mesajını “Savaşlar olabilir ama ticarete devam” sözleriyle özetledi.
YENİ YALTA BENZETMESİ
ABD, Rusya ve Çin liderlerini bir araya getiren görüşme, Batı’da “Yeni Yalta” benzetmeleriyle değerlendirildi. Bazı yorumcular, zirvenin açıklanmayan gündeminin “Avrupa’nın paylaşımı” olduğunu ileri sürdü. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından 4-11 Şubat 1945 tarihleri arasında düzenlenen Yalta Konferansı’na savaşın galipleri Sovyetler Birliği, ABD ve İngiltere katılmış; Kırım’ın Yalta kentindeki görüşmelerde savaş sonrası dünya düzeninin temelleri atılmıştı.
Solakoğlu, “Yeni Yalta” benzetmenin tarihsel koşullar bakımından doğru olmadığını belirterek Yalta Konferansı’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan zaferle çıkan müttefikler arasında düzenlendiğini anımsattı. Bugün çeşitli savaşlar yaşansa da dünya savaşı ölçeğinde bir çatışmanın bulunmadığına işaret eden Solakoğlu, APEC kapsamındaki görüşmenin dünyanın iki büyük ekonomisi ABD ve Çin ile jeopolitik konumu ve enerji kaynakları bakımından belirleyici bir rol oynayan Rusya arasında yapıldığını söyledi.
Üçlü görüşmenin, “gezegenin kaderinde Avrupa’nın belirleyici bir yerde olmadığını” da gösterdiğini belirten Solakoğlu, ekonomik gücünü kaybetmeye başlayan ABD ile kuzeye doğru genişleyen Çin’in ilerleyen dönemde karşı karşıya gelebileceğine dikkat çekti. Her iki gücün de Rusya’yı kendi yanında tutmak istediğini ifade eden Solakoğlu, buna karşın dünyanın ya da Avrupa’nın paylaşılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını vurguladı.
AVRUPA’NIN AĞIRLIĞI AZALIYOR
Birleşmiş Milletler (BM) gibi kurumların ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında “yeniden birlikte yaşamaya” dayalı uluslararası düzenin Yalta Konferansı’nın ürünü olduğunu anımsatan Solakoğlu, konferansın yalnızca olumsuz çağrışımlarla anılmasını doğru bulmadığını söyledi.
APEC’teki görüşmenin ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’yı terk ederek Avrasya ile işbirliğine yönelmesi şeklinde yorumlanamayacağını belirten Solakoğlu, ekonomik gücü zayıflayan ve enerji kaynaklarına sahip olmayan Avrupa’nın, ABD’nin kendisini temsil etmesine mecbur kaldığını ifade etti. Solakoğlu, dünya ekonomisinin odak noktasının artık Avrupa yarımadası değil, APEC Forumu’nun düzenlendiği Asya Pasifik coğrafyası olduğunu vurguladı.
REFORM ÇAĞRISI YAPANLAR REFORMA ENGEL
Ortak bildiride Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yetkilerini “kötüye kullanmaması” yönündeki uyarıya da dikkat çeken Solakoğlu, mahkemenin bugün Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmettiğini anımsattı. İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin önemli araçlarından biri olan UCM’nin geçmişte büyük devletlerin lehine daha fazla karar almış olabileceğini ancak bugün gerçek insanlık suçlarına ilişkin yerinde hükümler verdiğini söyledi.
Üç büyük gücün UCM’ye yaklaşımını “Lehimize karar versin ancak aleyhimize karar almasın” anlayışıyla özetleyen Solakoğlu, BM’de reform çağrısı yapan aynı üç ülkenin, reformun önündeki engeller arasında da bulunduğuna dikkat çekti.
SAVAŞLAR OLSA DA TİCARET SÜRSÜN
Ortak bildiride nükleer silahların yanı sıra enerji ve ticaret yollarının açık tutulması ile petrol tedarikinin artırılmasına yönelik vurguların öne çıktığını belirten Solakoğlu, İran ve Ukrayna’daki savaşların ise bildiride yer almadığını anımsattı. Üç büyük gücün önceliğinin ticaretin ve enerji akışının kesintiye uğramaması olduğunu belirten Solakoğlu, zirvenin dünya halklarının yararına bir sonuç ortaya koymadığını ifade etti. Görüşmenin temel mesajını ise “Savaşlar olabilir ama ticarete devam” sözleriyle değerlendirdi.
kaydırmaya devam ederek gündemden son dakika ve magazin haberlerine havadiskolik.com üzerinden anında erişebilirsiniz ve bizi twitter hesabımızdan takip etmeyi unutmayın ! https://x.com/havadiskolik