Financial Times: Türkiye’de gençlik krizinin ardında ne var?

FT'nin Serra Yedikardeş ve John Paul Rathbone imzalı haberinde, nisan ayında Türkiye'nin güneydoğusunda 14 yaşındaki İsa Aras Mersinli'nin okuluna beş tabanca ve yedi şarjörle girerek 10 kişiyi öldürdüğü, 15 kişiyi yaraladığı saldırı hatırlatıldı.

Bu olaydan yalnızca bir gün önce ise 19 yaşındaki Ömer Ket, Türkiye'nin güneyindeki eski okuluna pompalı tüfekle dönmüş, koridorda ateş açarak 16 kişiyi yaraladıktan sonra intihar etmişti.

Financial Times, saldırıların ardından başlatılan Meclis araştırmasının daha kapsamlı bir soruyu gündeme taşıdığına dikkat çekti.

TEDMEM Koordinatörü Nilgün Demirci Celep, Meclis araştırma komisyonunda yaptığı değerlendirmede sorunun yalnızca şiddet olmadığını şu sözlerle vurguladı: “Şiddet bir semptom. Asıl sorun şiddetin kendisi değil, beslendiği zemin.”

OECD ARAŞTIRMASI NE DİYOR?

FT'ye göre gençlerin durumuna ilişkin veriler oldukça karamsar bir tablo çiziyor. OECD'nin 73 ülkeyi kapsayan araştırmasında Türkiye'deki 15 yaşındaki gençlerin yaşam memnuniyeti en düşük seviyede bulunuyor.

Türkiye'deki 18-24 yaş grubunun yaklaşık üçte biri ise ne çalışıyor ne eğitim görüyor ne de mesleki eğitim alıyor. Bu oran OECD ortalamasının iki katından fazla.

Yıllardır devam eden yüksek enflasyonun ekonomik güvensizliği artırdığına dikkat çekilen haberde, 2024'te yapılan bir araştırmada 18-30 yaş grubundakilerin yarısından fazlasının gelecek konusunda karamsar olduğu belirtildi. 2025 tarihli başka bir araştırmada ise gençlere baskın duyguları sorulduğunda en fazla verilen yanıt “öfke” oldu.

TÜRKİYE'DEKİ KOPUŞ YAPISAL

FT, genç kuşaklardaki kaygı ve memnuniyetsizliğin küresel bir olgu olduğunu ancak Türkiye'deki durumun bazı yapısal özellikler taşıdığını aktardı.

Ankara merkezli TEPAV araştırmacısı Ekrem Cünedioğlu'na göre Batılı demokrasilerde gençler daha çok hükümetlerin performansından hayal kırıklığı yaşarken, Türkiye'deki gençler “özgürlüklerin kısıtlandığı, seçimlerin adilliğinin sorgulandığı ve hukukun üstünlüğünün öngörülemez olduğu” bir ortamla karşı karşıya olduklarını düşünüyor.

FT, bunun sisteme duyulan güveni aşındırdığını ve gençler arasında eğitimden çok “kimi tanıdığının” kariyer üzerinde belirleyici olduğu düşüncesini güçlendirdiğini yazdı.

GENÇLERİ HEDEF ALAN SUÇ ÇETELERİ

Haberde, gençlerdeki yabancılaşma ve aidiyet arayışının sosyal medyada aktif suç örgütleri tarafından kullanıldığına da dikkat çekildi. Para, statü ve aidiyet vadeden çetelerin özellikle gençler üzerinde etkili olduğu belirtildi.

FT'nin görüştüğü 15 yaşındaki bir genç, sosyal medyada çete liderlerini kahraman gibi gördüğünü, para kazanıp daha sonra suç dünyasından ayrılabileceğini düşündüğünü anlattı. Ancak gerçeğin 'çok daha karanlık' olduğunu söyledi.

Adalet Bakanlığı verilerine göre 2015'ten bu yana üst dereceli mahkemelere taşınan çocuk suçluluğu vakalarında yüzde 75 artış yaşandı.

Bununla birlikte FT, Türkiye'de genel olarak ölümcül şiddetin aynı ölçüde artmadığının altını çizdi. Dünya Bankası verilerine göre ülkede 100 bin kişi başına düşen cinayet oranı 3,2 seviyesinde.

Kriminolog ve eski emniyet müdürü Muhammed Ferit Duman'a göre çeteler, okullar ve sosyal hizmetlerin bıraktığı boşlukları doldurarak gençlere koruma ve aidiyet duygusu sunuyor. Sosyal medya ise suç örgütlerine 'kimlik, güç ve görünürlük' kazandırarak suçu daha çekici gösterebiliyor.