Ender görülen genetik mutasyon, bu iki hastalıkla ilgili araştırmalara yön veriyor: Parkinson ve demans için yeni bir umut kapısı

Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, nadir görülen bir genetik mutasyonun Parkinson hastalığına ve Lewy cisimcikli demansa karşı koruma sağlayabileceğini ortaya koydu. Cell Reports dergisinde yayımlanan bu ilk çalışma, gen terapileriyle gelecekte bu hastalıkların önlenebileceğine ilişkin yeni bir kapı aralıyor.

Cumhuriyet, konunun detaylarını Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Başar Bilgiç ile konuştu.

APOE geninin Christchurch mutasyonu, daha önce Alzheimer hastalığına karşı koruyucu etkisiyle dikkat çekmişti. Bilgiç, bu yeni araştırmanın nörodejeneratif hastalıklar arasındaki bağı nasıl değiştirdiğini şu sözlerle anlattı:

“Bu yeni çalışma, Christchurch mutasyonunun Parkinson ve Lewy cisimcikli demansla ilişkili alfa-sinüklein proteininin birikimini de önleyebildiğini ortaya koyuyor. Alzheimer ile Parkinson farklı hastalıklar olsa da hastalıklı proteinlerin birikimi ve yayılması gibi ortak süreçler üzerinden ilerleyebiliyorlar. Dolayısıyla aynı genetik koruma mekanizmasından birden fazla hastalık için yararlanmak mümkün olabilir.”

PROTEİN BİRİKİMİ NASIL ENGELLENİYOR?

Normalde APOE geninin ürettiği protein beyinde yağ ve kolesterol taşımaya yardımcı oluyor. Christchurch varyantı bulunduğunda ise bu protein çok daha farklı ve olumlu bir yapı kazanıyor. Araştırmacılar, bu mutant proteinin zararlı alfa-sinükleine normalden daha güçlü bağlandığını ve bunun proteinin hücrelere girip yayılmasını zorlaştırdığını gözlemledi. Ancak Bilgiç, tablonun henüz tamamen çözülmediğine dikkat çekerek “Varyant, amiloid bulunan bir ortamda tetiklenen tau patolojisini bazı koşullarda azaltırken tüm zararlı proteinleri temizleyen tek bir mekanizma gibi çalıştığını söyleyemeyiz. Beyni nasıl koruduğunu tam olarak çözmüş değiliz, proteinlere bağlanmanın, hücrelerin bu proteinleri işlemesinin ve beyindeki bağışıklık yanıtının bu korumadaki payı hâlâ araştırılmayı bekliyor” dedi.

GEN TERAPİSİ İÇİN DAHA ÇOK ERKEN

Mevcut Parkinson tedavileri kaybedilen dopamini yerine koyarak yalnızca belirtileri kontrol edebiliyor. Christchurch temelli bir gen terapisi ise hastalığın kökündeki protein birikimini hedeflediği için kuramsal olarak hastalığın seyrini değiştirme potansiyeli taşıyor. Bilgiç, bu etkinin henüz yalnızca farelerde ve varyant doğuştan var olduğunda gösterildiğini vurgulayarak “Bu bulgular, hastalığı yavaşlatan bir tedavinin kanıtı değil, böyle bir tedavinin geliştirilmesi için bir gerekçe sunuyor. İnsan modellerinde doğrulama, yüksek kolesterol ve trigliserit gibi olası yan etkilerin değerlendirilmesi ve klinik denemeler gerekiyor. Bu süreç genellikle yıllar alıyor. Kısacası umut verici bir kapı aralandı fakat Parkinson hastaları için bir tedaviden söz etmek için henüz erken” diye konuştu.

Toplumda son derece nadir görülen bu varyantı taşıyanlar genetik açıdan şanslı sayılsa da bilim artık bu şansa bağımlı kalmak zorunda olmayabileceğimiz bir döneme giriyor. Gelecekte gen düzenleme teknolojileriyle bu koruyucu etkinin taklit edilebileceğini belirten Bilgiç, sözlerini şöyle tamamladı:

“Aile öyküsü olan kişiler açısından da umut verici. Gelecekte riski yüksek kişilerin genetik özelliklerine göre belirlenmesi, hastalık belirtileri başlamadan koruyucu yaklaşımların denenmesi akla yatkın bir hedef. Dışarıdan yapılacak bu genetik müdahalelerin başka sistemleri bozup bozmayacağının da anlaşılması lazım. Yani kapı aralandı ama bu kapıdan geçişi bilimsel kanıtlar belirleyecek.”




kaydırmaya devam ederek gündemden son dakika ve magazin haberlerine havadiskolik.com üzerinden anında erişebilirsiniz ve bizi twitter hesabımızdan takip etmeyi unutmayın ! https://x.com/havadiskolik



Benzer Videolar