Demografik kriz derinleşti: Çin’de doğum oranı dibe vurdu

Çin, 2025 yılında tarihinin en düşük doğum oranını kaydederken, ülke nüfusu üst üste dördüncü yıl geriledi. Resmi veriler, demografik krizin derinleştiğini ve bunun dünyanın ikinci büyük ekonomisi üzerinde uzun yıllar etkili olabileceğini gösteriyor.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun pazartesi günü açıkladığı verilere göre, 2025’te doğum oranı binde 5,63 oldu. Bu seviye, 2023’teki binde 6,39 ile kaydedilen önceki dip noktanın da altına indi.

Veriler, 2024’te doğumlarda görülen sınırlı artışın kalıcı bir toparlanma değil, istisnai bir durum olabileceğine işaret ediyor.

Açıklanan istatistiklere göre, Çin’de 2025 yılında 7,92 milyon bebek dünyaya geldi. Buna karşın 11,31 milyon kişi hayatını kaybetti.

Bu tabloyla birlikte ülke nüfusu 3,39 milyon azaldı. Çin’in toplam nüfusu 2025 itibarıyla 1,4 milyar olarak açıklandı. Çin, nüfus büyüklüğünde Hindistan’ın ardından ikinci sırada yer alıyor.

YAŞLANMA HIZLANDI

Çin’de yaşlanan nüfus sorunu da derinleşiyor. 2025 verilerine göre 60 yaş üstü nüfus 323 milyona ulaştı ve toplam nüfusun yüzde 23’ünü oluşturdu. Bu oran, bir önceki yıla göre 1 puan artış anlamına geliyor.

Birleşmiş Milletler projeksiyonlarına göre, 2100’e gelindiğinde Çin nüfusunun yarısının 60 yaş üstü olabileceği öngörülüyor.

Doğum oranındaki düşüş, Çin’in yıllarca uyguladığı ve 2016’da kaldırdığı “tek çocuk” politikasının uzun vadeli etkilerinin sürdüğünü gösterirken, Pekin yönetiminin doğumları artırma çabalarına da darbe vurdu.

Merkezi yönetim son dönemde;

• 3 yaş altı çocuklar için yıllık nakit destek,
• Evlilik kayıt işlemlerini kolaylaştıran düzenlemeler,
• Ücretsiz kamu okul öncesi eğitim planları

gibi adımlar attı.

Yerel yönetimler de vergi indirimi, kira ve konut destekleri, doğum yardımları ve doğum izni sürelerinin uzatılması gibi uygulamalarla doğumları artırmaya çalışıyor.

“YILAN YILI” ETKİSİ İDDİASI

Analistler, 2025’te doğumların 2024’e göre düşmesinde kültürel faktörlerin de etkili olabileceğini belirtiyor. Çin astrolojisinde 2025’in “Yılan Yılı” olması, bazı kesimlerde çocuk sahibi olmak açısından daha “az tercih edilir” görülüyor.

Çinli yetkililer, ülke ekonomisinin 2025’te yüzde 5 büyüdüğünü açıkladı. Bu oran, hükümetin “yaklaşık yüzde 5” hedefiyle uyumlu.

Büyümede, iç tüketimdeki zayıflığa rağmen ihracattaki artışın belirleyici olduğu vurgulandı. Çin, 2025’te 1,2 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlası verdi.

Veriler, yılın sonuna doğru ekonomide yavaşlama yaşandığını da ortaya koydu. Çin ekonomisi 2025’in son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,5 büyüdü. Bu oran, 2022 sonundan bu yana görülen en düşük çeyreklik artış olarak kayda geçti.

İÇ TALEP ZAYIF, İHRACAT BAĞIMLILIĞI ARTIYOR

Uzmanlar, büyüme hedefinin tutmasına rağmen ekonomideki temel risklerin sürdüğünü belirtiyor. Özellikle;

• hanehalkı harcamalarında zayıflık,
• deflasyon baskısı,
• yatırımın yavaşlaması,
• emlak sektöründeki durgunluk

ekonomik kırılganlıkların başında geliyor.

Aralık ayında perakende satışların yalnızca yüzde 0,9 artması, iç tüketimdeki zayıflığın sürdüğüne işaret etti.

Demografik gerilemenin ekonomiye kısa vadede de etki edebileceği belirtiliyor. Demografi uzmanı Yi Fuxian, doğumların düşmesinin iç talebi daha da zayıflatabileceğini belirterek, “Çocuklar ‘süper tüketicidir’” değerlendirmesinde bulundu.

2026 BEKLENTİLERİ

Çin’in 2026 büyüme hedefinin mart ayında açıklanması bekleniyor. Aynı dönemde ülkenin yeni beş yıllık kalkınma planı da duyurulacak.

OECD, Çin ekonomisinin 2026’da yüzde 4,4, 2027’de ise yüzde 4,3 büyüyebileceğini öngörüyor. IMF’nin 2026 tahmini ise yüzde 4,5 seviyesinde.

Öte yandan bazı araştırma kuruluşları, Çin’in büyüme verilerinin gerçeği tam yansıtmadığı görüşünde. Rhodium Group, Çin ekonomisinin 2025’te yüzde 2,5-3 bandında büyümüş olabileceğini savunuyor.