Aylin Nazlıaka’dan Evde Bakım Yönetmeliği’nde yapılan değişikliğe tepki: ‘Engellilerin hakları üzerinden tasarruf yapılamaz’

CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Politika Kurulu Başkanı Aylin Nazlıaka, “Evde Bakım Yönetmeliği”nde yapılan son değişikliğe ilişkin yazılı açıklama yaptı. Nazlıaka şunları kaydetti:

"Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yaptığı yardımlarla övünmeye devam ederken, aynı alanda her geçen gün yeni bir hak kaybı yaşanmaktadır. Son olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı imzasıyla yayımlanan Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği’nde yapılan değişiklik, engelli bireylerin sosyal haklarında ciddi daralmaya yol açmıştır. Yeni düzenlemeyle birlikte yalnızca sağlık kurulu raporu yeterli olmamakta; engelli bireyin 'ev içinde öz bakımını kendi başına karşılayıp karşılayamayacağı' ayrıca bir bakım değerlendirme heyeti tarafından tespit edilmektedir. Kriterleri belirsiz bu uygulama, birçok engelli bireyin sistem dışına itilmesine kapı aralamaktadır.

"ERİŞİMİN YOLLARI DARALTILARAK HAK KAYIPLARINA NEDEN OLMUŞTUR"

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2. maddesi devleti sosyal bir hukuk devleti olarak tanımlar. Sosyal devlet olmanın anlamı, dezavantajlı konumdaki yurttaşların insan onuruna yaraşır bir yaşam sürebilmesi için hükümetin koruyucu, destekleyici ve güvence sağlayıcı sorumluluğunu yerine getirmesidir. Bu sorumluluk, tercihe bağlı bir lütuf değil; anayasal bir yükümlülüktür. Ancak ne yazık ki engelli bireyler söz konusu olduğunda bu sorumluluk yıllardır yerine getirilmemektedir. Evde bakım desteği, başlangıçta ağır engelli bireylerin yaşamını kolaylaştırmak ve bakım yükünü hafifletmek amacıyla hayata geçirilmişken; zaman içinde ağırlaştırılmış kriterler, daraltılmış kapsamlar ve bürokratik engellerle birlikte amacından uzaklaştırılmıştır. Yardımın kendisi korunuyor gibi görünürken, erişimin yolları daraltılarak hak kayıplarına neden olmuştur.

"EVDE BAKIM ÜCRETİ BİR 'SADAKA', BİR 'YARDIM' YA DA SİYASİ ÖVÜNÇ MALZEMESİ DEĞİLDİR"

Evde bakım ücreti bir 'sadaka', bir 'yardım' ya da siyasi övünç malzemesi değildir. Bir haktır! Bu ödeme, ağır engelli bireyin bakım ihtiyacının karşılanması için gerekli olan kamusal desteğin bir parçasıdır. Engelli bireyin kendi kendine yetemediği gerçeği sabitken, gelir kriterlerinin sürekli değiştirilmesi, hane içi hesaplamaların gerçek yaşam koşullarından koparılması ve enflasyonun etkilerinin görmezden gelinmesi; engelli bireyleri ve ailelerini cezalandıran bir sosyal politika pratiğine dönüşmüştür. Bugün binlerce aile, ağır engelli bireylerin bakımını fiilen üstlenmiş durumdadır. Ev içi bakımın çok büyük bir kısmı kadınların görünmez emeğiyle yürütülmekte; devlet ise bu emeği ne tanımakta ne de güvenceye kavuşturmaktadır. Bu durum hem sosyal devlet ilkesine hem de toplumsal cinsiyet eşitliğine aykırıdır.

"ENGELLİLERİN HAKLARI ÜZERİNDEN TASARRUF YAPILAMAZ"

Buradan açıkça ifade ediyoruz: Engellilerin hakları üzerinden tasarruf yapılamaz. Engellilerin yaşam hakkı bütçe kalemi değildir. Engellilerin sadakaya değil hak temelli sosyal politikalara ihtiyacı var. Yapılması gerekenler bellidir: Evde bakım desteği insan onuruna yaraşır bir düzeye yükseltilmelidir. Gelir kriterleri gerçek yaşam maliyetleri dikkate alınarak yeniden düzenlenmelidir. Değerlendirme süreçleri keyfilikten arındırılarak şeffaf ve hakkaniyetli hale getirilmelidir. Engelli bireylere bakım veren aile fertleri sosyal güvence kapsamına alınmalıdır. Engelli bireyler geçici çözümlerle değil, kalıcı ve kamusal politikalarla desteklenmelidir. Biz iktidara geldiğimizde engelli bireylerimiz için hak temelli politikalar tesis edeceğiz. Evde bakım desteğini insan onuruna yaraşır düzeye çıkaracak, bakım verenleri sosyal güvence kapsamına alacağız, erişilebilirliği ve bağımsız yaşam modellerini yaygınlaştıracağız, destek mekanizmalarını hak temelli bir çerçeveyle kalıcı hale getireceğiz. Engelli bireylerin yaşamını aile dayanışmasına, hayırseverliğe veya tesadüfe terk etmeyeceğiz. Sosyal devleti yeniden şaha kaldıracağız.

CHP olarak hiçbir yurttaşın geride bırakılmadığı, bakım yükünün aile değil devlet tarafından üstlenildiği, eşit yurttaşlığın fiilen hayata geçtiği bir Türkiye’de yaşayacağız!"