Trump’ın birinci yılında ekonomi ne yöne gitti? Kriptoda hüsran, vergide rekor!

ABD Başkanı Donald Trump, ikinci başkanlık döneminin ilk yılında korumacı ticaret politikaları ve kapsamlı vergi düzenlemeleriyle öne çıkarken, makroekonomik göstergeler ABD ekonomisine dair karmaşık bir tabloya işaret etti.

Beyaz Saray’da ikinci kez başkanlık koltuğuna oturan Trump, 20 Ocak itibarıyla görevdeki ilk yılını tamamladı. Trump, “Önce Amerika” sloganıyla yürüttüğü politikalar kapsamında tarifeler ve vergi düzenlemeleriyle ekonomiyi canlandırmayı, istihdamı artırmayı ve hayat pahalılığını düşürmeyi hedefledi.

Ancak gümrük tarifelerinin tarihi zirvelere çıkarılmasına rağmen, istihdam artışındaki yavaşlama ve enflasyon baskıları Trump yönetiminin önündeki temel sorunlar olarak öne çıktı. Yıl boyunca ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik faiz indirimi baskıları, zayıf istihdam verilerinin ardından istatistikten sorumlu yetkilinin görevden alınması ve bütçe krizinin neden olduğu 43 günlük hükümet kapanması, piyasalardaki belirsizliği artırdı.

Trump’ın görevdeki ilk yılına ilişkin ekonomi karnesi incelendiğinde, olumlu ve olumsuz göstergelerin bir arada bulunduğu bir görünüm ortaya çıktı. Yapılan anketler ise yüksek fiyatlar ve ekonomik karamsarlık nedeniyle Trump’ın kamuoyu desteğinin ilk yılın sonunda gerilediğini gösterdi.

TARİFELER PİYASALARI DALGALANDIRDI

Trump’ın ikinci dönemindeki en dikkat çekici adımlarından biri, ABD’nin ticaret ortaklarına yönelik gümrük vergilerini devreye alması oldu. Ülkelere uygulanan tarifelere ek olarak çelik, alüminyum, otomobil, bakır, kereste, bazı ahşap ürünler, mutfak ve banyo dolapları ile ilaç sektörlerine özel vergiler yürürlüğe girdi.

Bu politikalar sonucunda ABD’de 2024 sonunda yüzde 2’nin biraz üzerinde olan ortalama etkin tarife oranı yüzde 16,8’e çıkarak 1935’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre, gümrük vergileri geçen yıl bütçeye toplam 264 milyar dolar gelir sağladı.

Vergi cephesinde ise Temmuz 2025’te yasalaşan “Bir Büyük Güzel Yasa” (One Big Beautiful Bill Act) ile Trump, ilk dönemindeki vergi indirimlerini kalıcı hale getirdi. Yasada bahşiş gelirleri ve fazla mesai ücretlerinin vergiden muaf tutulması ile belirli koşulları sağlayan araç kredisi faizlerine vergi indirimi gibi düzenlemeler yer aldı.

BÜYÜME DAYANIKLILIĞINI KORUDU

ABD ekonomisi, Trump’ın ilk yılında yaşanan belirsizliklere rağmen dirençli bir görünüm sergiledi. ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2024’te yüzde 2,8 olan büyüme oranı, 2025’in ilk çeyreğinde ticaretteki belirsizlikler ve tarifeler öncesi stoklama faaliyetlerinin etkisiyle yüzde 0,6 daraldı.

Buna karşın güçlü tüketici ve kamu harcamalarıyla ekonomi ikinci çeyrekte yüzde 3,8, üçüncü çeyrekte ise yüzde 4,3 büyüyerek son iki yılın en hızlı artışını kaydetti. İthalattaki düşüş de yılın sonuna doğru büyümeyi destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

İŞGÜCÜ PİYASASINDA BELİRSİZLİK

Trump’ın korumacı politikalarının işgücü piyasasına etkisi karmaşık oldu. Artan ham madde maliyetleri istihdam kayıplarına yol açarken, göçmen politikaları işgücü arzını sınırladı.

ABD Çalışma Bakanlığı verilerine göre, 2024 sonunda yüzde 4,1 olan işsizlik oranı, 2025’in ilk ayında yüzde 4’e geriledikten sonra şubat ayında yüzde 4,2’ye yükseldi. Mayısta yüzde 4,3’e çıkan oran, yaz aylarında da yükselişini sürdürerek eylülde yüzde 4,4 seviyesine ulaştı. Hükümetin kapalı olduğu ekim ayında veri açıklanamazken, işsizlik kasımda yüzde 4,5, aralıkta yüzde 4,4 oldu.

Tarım dışı istihdam artışı da belirgin şekilde yavaşladı. Aralık 2024’te 323 bin olan artış, geçen yıl aralık ayında 50 bin kişiyle sınırlı kaldı. ABD ekonomisi 2024’te 2 milyon 12 bin kişiye istihdam sağlarken, geçen yıl bu rakam 584 bin olarak kaydedildi.

ENFLASYON GÜNDEMDE KALDI

Trump’ın ilk yılında en çok tartışılan başlıklardan biri enflasyon oldu. Tarifelerin etkisiyle yukarı yönlü riskler oluşsa da enflasyon, Fed’in yüzde 2 hedefinin üzerinde seyretmeye devam etti.

2024 Aralık’ta yüzde 2,9 olan yıllık enflasyon, Trump dönemine 2025 Ocak’ta yüzde 3 ile girdi. Enerji fiyatlarındaki düşüş ve bazı ithal ürünlerdeki dengelenme, maliyet artışlarının etkisini sınırladı. Yıl içinde yüzde 2,3’e kadar gerileyen enflasyon, yaz aylarında yeniden yükselerek eylülde yüzde 3 seviyesine çıktı ve yılı yüzde 2,7 ile tamamladı.

TÜKETİCİ GÜVENİ GERİLEDİ

Michigan Üniversitesi verilerine göre, Aralık 2024’te 74 olan tüketici güven endeksi, geçen yıl aralıkta 52,9’a düştü. Tarifeler, yüksek enflasyon, zayıflayan işgücü piyasası ve uzun süren hükümet kapanması, tüketici algısını olumsuz etkiledi.

DIŞ TİCARET AÇIĞI AZALDI

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, dış ticaret açığı geçen yıl ekimde 29,4 milyar dolara gerileyerek Haziran 2009’dan bu yana en düşük seviyesini gördü. Açık, bir önceki yıla göre yüzde 60,5 azaldı. Aynı dönemde ihracat yüzde 12,1 artışla 302 milyar dolara yükselirken, ithalat yüzde 3,6 düşüşle 331,4 milyar dolar oldu.

KRİPTODA HAYAL KIRIKLIĞI

Trump’ın göreve başladığı 20 Ocak 2025’ten bu yana Dow Jones yüzde 13,5, S&P 500 yüzde 15,7 ve Nasdaq yüzde 19,8 değer kazandı. Teknoloji, savunma ve enerji hisseleri yükselişte öne çıktı.

Kripto paralar ise beklentileri karşılamadı. Bitcoin, 2025 başında 100 bin doların üzerini görmesine rağmen yıl içinde düşüş eğilimine girerek 80 bin doların altına kadar geriledi. Kasım itibarıyla 85 bin doların altına inen Bitcoin, 95 bin dolar civarında seyretse de Trump’ın göreve geldiği dönemin altında kaldı.